آن به من عطا نمائيد * ( وَما أَنَا ) * و نيستم من * ( مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ ) * از جملهء تكلف كنندگان ، يعنى از جماعتى كه بتصنع چيزى از خود ظاهر كنند كه در ايشان نباشد و اهليت آن نداشته باشند ، مراد آنست كه من در نسبت نبوت و انزال قرآن به خود منتحل و متقول نيستم چه شما ميدانيد كه من هرگز متصنع نبودهام و دعوى چيزى كه نزد من نبوده نكردهام تا انتحال نبوت كنم و تقوّل قرآن نمايم پس از سر تحقق بدانيد كه :
88 - * ( إِنْ هُوَ ) * نيست قرآن * ( إِلَّا ذِكْرٌ ) * مگر پندى از جانب او سبحانه * ( لِلْعالَمِينَ ) * مر جميع عالميان را از جن و انس ، و صاحب كشاف از حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله و سلم نقل كرده كه
للمتكلف ثلاث علامات ينازع من فوقه و يتعاطى ما لا ينال و يقول ما لا يعلم
يعني علامت متكلف سه چيز است يكى آنكه نزاع كند با كسى كه برتر از او باشد دوم آنكه فرا گيرد چيزى را كه مقدور او نباشد كه به آن برسد سوم آنكه گويد چيزى را كه نداند . و بخارى در صحيح نقل كرد كه ابن مسعود باصحاب خود گفت كه اى مردمان هر كه چيزى ميداند بايد كه بگويد و هر كه نداند بايد كه بگفتار اللَّه اعلم قائل شود زيرا كه از جملهء علوم است اينكه شخصى در مسئله اى كه مجهول او است بكلمهء اللَّه اعلم ترنم نمايد و جواب آن را از سر خود نگويد چه حق سبحانه پيغمبر خود را فرمود كه قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مِنْ أَجْرٍ وَما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ بعد از آن از روى تهديد خطاب بكفار مكه مىكند و ميگويد كه :
87 - * ( وَلَتَعْلَمُنَّ ) * البته بدانيد * ( نَبَأَه ) * خبر قرآن را يعنى صدق آنچه در او است از وعد و وعيد ، يا عالم شويد بصدق خبر محمّد صلى اللَّه عليه و آله و سلم * ( بَعْدَ حِينٍ ) * بعد از هنگامى كه آن حين موت است يا روز قيامت يا وقت ظهور اسلام كه آن روز بدر است ، و كلبى گفته كه معنى آنست كه هر كه زنده بماند عالم شود بصدق اين نزد ظاهر گشتن كار دين و هر كه بميرد علم به آن پيدا كند بعد از فناء يا در روز جزاء .
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 72
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٧٢