را كه گرويدند به خدا و رسول * ( وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * و كردند كارهاى ستوده * ( مِنْهُمْ ) * از ايشان يعنى از آنان كه سمت ذكر يافتند * ( مَغْفِرَةً ) * آمرزش گناهان * ( وَأَجْراً عَظِيماً ) * و مزدى بزرگ و بىپايان ، و ( من ) از براى بيانست از قبيل فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الأَوْثانِ و شبهه اى نيست كه كفار بعد از استماع آنچه موعود است از براى اهل اسلام در دار دنيا يا در دار القرار خشمگين و غضبناك مىشوند و كينه ايشان زياده ميگردد و بنا بر آنكه * ( لِيَغِيظَ ) * متعلق بتمثيل باشد اينكلام مستأنف خواهد بود از براى وعدهء مؤمنان تا در اعمال صالحه رغبت بيشتر كنند خصوصا در جهاد كه ركن اسلام است و سبب انقهار اهل كفر كه مستلزم غالبيت و قوت اهل اسلام است .
سورة الحجرات
مدنيست الا آيهء يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى كه نزد ابن عباس مكيست ، و عدد آيات اينسوره باجماع جميع علماء هيجده است .
ابى بن كعب از حضرت رسالت روايت كرده كه هر كه سورة الحجرات را تلاوت نمايد حقتعالى بعدد هر مطيعى و عاصى ده حسنه از براى او بنويسد ، حسين بن علاء از ابو عبد اللَّه عليه السّلام روايت كرده كه هر كه اينسوره را در هر شب يا در هر روز بخواند از جمله زوار سيد انبياء صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم باشد ، و بدانكه اينسوره را مفصل ميخوانند تا آخر سور به جهت كثرت فصل ببسمله و چون از اينسوره تا بسورهء نبأ نسبت بسورى كه بعد از آنند طويلند و از نبأ تا و الضحى نسبت بما قبل و ما بعد متوسط و از و الضحى تا آخر قرآن نسبت بما قبل قصير از اينجهت از اينسورهء تا بسورهء نبأ را طوال مفصل ميگويند و از نبأ تا و الضحى متوسطات مفصل ، و از و الضحى تا آخر قصار مفصل ، و از حضرت رسالت مرويست كه
اعطيت السبع الطوال مكان التورية ، و أعطيت المثانى مكان الانجيل ، و أعطيت المائين مكان الزبور ، و فضلت بالمفصّل
و ترجمهء اينحديث در اول تفسير سمت تحرير يافته ، و نزد اكثر علماء ابتداى سور قصار از سورهء محمّد صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم است و وجه ارتباط اين سوره بسورهء فتح ذكر احوال حضرت رسالت است و آنچه مختص است به او از اجلال و اعظام در اختتام سورهء فتح و در افتتاح اين سوره .
از جابر بن عبد اللَّه انصارى و حسن بصرى منقولست كه گروهى از اصحاب سيد انبياء صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم در روز عيد اضحى ذبح اضحيه را بر صلاة عيد مقدم داشتند آن حضرت صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم بعد از فراغ از نماز عيد ايشان را باستيناف ذبح امر فرمود و مقارن اين حال جبرئيل عليه السّلام آمد و اين آيه آورد .