بر كفار * ( وَاللَّه مَعَكُمْ ) * و خداى با شما است بر نصرت و يارى دادن بر دشمنان * ( وَلَنْ يَتِرَكُمْ ) * و هرگز ناقص نكند خداى و بريده نگرداند شما را * ( أَعْمالَكُمْ ) * از ثواب كردارهاى شما چه او سبحانه ثواب را زياده بر قدر اعمال ميدهد كقوله تعالى مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَه عَشْرُ أَمْثالِها پس چگونه ثواب اعمال شما را ناقص و منقطع گرداند آنكه به جهت تحريص بر عبادت و طلب آخرت تحقير دنيا مىكند و ميگويد كه :
36 - * ( إِنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا ) * جز اين نيست كه زندگانى دنيا * ( لَعِبٌ ) * بازيست ناپايدار * ( وَلَهْوٌ ) * و مشغولى بىاعتبار و از غايت جهل است اختيار فانى بر باقى * ( وَإِنْ تُؤْمِنُوا ) * و اگر ايمان آوريد به خدا و رسول * ( وَتَتَّقُوا ) * و بپرهيزيد از معصيت و ساير امور نامقبول * ( يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ ) * بدهد مزدهاى ايمان و تقوى و ساير اعمال حسنهء شما را در آخرت بر وجه اكمل * ( وَلا يَسْئَلْكُمْ ) * و نميخواهد خداى بر مزدادن شما * ( أَمْوالَكُمْ ) * مالهاى شما را يا نميخواهد رسول خداى بر اداى رسالت اموال شما را ، و بعضى گويند كه مراد آنست كه نميخواهد خداى از شما همه اموال شما را بلكه بانفاق اندكى از آن راضى گشته كه آن عشر است و نيم عشر و ربع عشر ، مؤيد قول اخير است اينكه :
37 - * ( إِنْ يَسْئَلْكُمُوها ) * اگر بخواهد از شما همه مالهاى شما را * ( فَيُحْفِكُمْ ) * پس مبالغه و الحاح نمايد در طلب همهء آن * ( تَبْخَلُوا ) * بخيلى كنيد به آن و آن را بخوشدلى و طيب نفس ندهيد * ( وَيُخْرِجْ ) * و ظاهر گرداند خداى به آن خواستن * ( أَضْغانَكُمْ ) * كينهاى شما را يعنى بسبب اين خواستن كراهت و مقت به خدا و رسول پيدا كنيد ، اسناد اخراج اضغان به خدا به جهت صدور سبب آنست از خدا كه آن طلب اموالست بر سبيل الحاح ، و ميتواند بود كه ضمير راجع به بخل باشد يعنى بخل شما ظاهر گرداند كينه و كدورت و بغض و عداوت شما را نسبت به خدا و رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم و بنا بر اين اسناد بر سبيل حقيقت باشد .
38 - * ( ها ) * آگاه باشيد اى گروه مخاطبان كه * ( أَنْتُمْ هؤُلاءِ ) * شما آن كسانى هستيد كه * ( تُدْعَوْنَ ) * خوانده شدهايد * ( لِتُنْفِقُوا ) * براى آنكه نفقه كنيد * ( فِي سَبِيلِ اللَّه ) * در راه خدا يعنى مأمور گشتهايد به اينكه زكات مال بدهيد يا آنكه مال خود را در اسباب جهاد صرف نمائيد * ( فَمِنْكُمْ ) * پس بعضى از شما * ( مَنْ يَبْخَلُ ) * كسيست كه بخيلى مىكند بزكوة يا در نفقهء جهاد * ( وَمَنْ يَبْخَلْ ) * و هر كه بخيلى كند * ( فَإِنَّما يَبْخَلُ ) * پس جز اين نيست كه بخيلى مىكند * ( عَنْ نَفْسِه ) * از نفس خود يعنى نفع انفاق را از خود منع مىكند زيرا كه خود را از مثوبت عظيمه محروم ميسازد و بعقوبت دائمه گرفتار مىكند ، آيه دالست بر آنكه غنى معطى احوج است به خدا در بخل از
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 356
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٥٦