28 - * ( ذلِكَ ) * اين قبض ارواح ايشان بدين صفت * ( بِأَنَّهُمُ ) * بسبب آنست كه ايشان * ( اتَّبَعُوا ) * متابعت كردند * ( ما أَسْخَطَ اللَّه ) * آن چيزى را كه بغضب آورد خداى را يعنى موجب غضب و عقوبت وى شد چون كتمان نعوت پيغمبر و معاونت منافقان و مشركان * ( وَكَرِهُوا ) * و بسبب آنكه كراهت داشتند و نخواستند * ( رِضْوانَه ) * خوشنودى خداى را يعنى عملى را كه سبب رضاى وى باشد چون اظهار صفات حضرت رسالت و اقرار كردن به دو و فرمانبردارى او يا محبت اهل البيت عليهم السّلام * ( فَأَحْبَطَ ) * پس باطل كرد خداى * ( أَعْمالَهُمْ ) * عملهاى ايشان را از صلات و صدقه و غير آن زيرا كه قبول اعمال و ترتب ثواب بر آن فرع ايمانست و آن از ايشان مسلوب است .
29 - * ( أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ ) * نه آن چنانست كه خداى كاشف اسرار منافقان نباشد بلكه پنداشتند آنان كه * ( فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ) * در دلهاى ايشان بيمارى نفاقست * ( أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللَّه ) * آنكه هرگز بيرون نيارد يعنى ظاهر نگرداند خداى * ( أَضْغانَهُمْ ) * كينهاى ايشان را كه نسبت به پيغمبر و اهل ايمان دارند و آن را بر ايشان مطلع نگرداند .
30 -
* ( وَلَوْ نَشاءُ ) * و اگر خواهيم * ( لأَرَيْناكَهُمْ ) * هر آينه بنمائيم به تو ايشان را يعنى علامات و نشانها پيدا كنيم بر ايشان * ( فَلَعَرَفْتَهُمْ ) * پس هر آينه بشناسى ايشان را * ( بِسِيماهُمْ ) * بعلامتى كه از ايشان مرئى شود * ( وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ ) * و البته بشناسي ايشان را * ( فِي لَحْنِ الْقَوْلِ ) * در گردانيدن سخن از صواب كه آن تعريض است و توريه ، ابو سعيد خدرى گفته كه لحن القول بغضهم على بن ابى طالب عليه السّلام خطاى گفتار كه مظهر نفاق منافقانست اظهار بغض و عداوت ايشانست نسبت به حضرت امير المؤمنين عليه السّلام و نيز از او منقولست كه ( كنا نعرف المنافقين على عهد رسول اللَّه ببغضهم على بن ابى طالب ) منافقان را ميشناختيم بدشمنى كردن ايشان بعلى بن ابى طالب و مثل اين روايت از جابر بن عبد اللَّه انصارى مرويست و از عبادة بن صامت روايت است كه ( كنا نبلو اولادنا بحب على بن ابى طالب فاذا رأينا أحدهم لا يحبه علمنا أنه لغير رشدة ) ما مىآزموديم فرزندان خود را بدوستى على ابن ابى طالب عليه السّلام و چون ميديديم كه يكى از ايشان دوستى نميكند به او ميدانستيم كه او بر غير راه راست است يعنى حلال زاده نيست و مصدق قول مذكور است اينكه حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود كه
يا على ما يحبك إلا مؤمن تقى و ما يبغضك إلا منافق شقى
يا على دوست ندارد ترا الا مؤمن پرهيزكار و دشمنى نكند به تو مگر منافق بدبخت تبه روزگار و از بعضى از مفسران مرويست كه مراد بلحن قول لهجه اى بود كه منافقان بآنسخن گفتندى و اهل ايمان ايشان را به آن شناختندى ، و از انس روايتست كه در بعضى از غزوات نه كس از منافقان شبى در خواب رفتند بامداد كه بر خاستند بر پيشانى هر يك نوشته بود كه هذا منافق و به اين سيما و علامت ايشان را بشناختند ، و نيز
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 353
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٥٣