ثواب عظيم دريابند و كافر را بمؤمن آزمايش نمايد تا بسبب عقوبت حرب از كفر باز ايستد ، آن گه به جهت حث جهاد فرمايد * ( وَالَّذِينَ قُتِلُوا ) * و آنان كه كارزار كنند و حفص * ( قُتِلُوا ) * ميخواند يعنى چون كشته شوند * ( فِي سَبِيلِ اللَّه ) * در راه خداى * ( فَلَنْ يُضِلَّ ) * پس هرگز ضايع و باطل نگرداند خداى * ( أَعْمالَهُمْ ) * كردهاى ايشان را بلكه جزاى جهاد را بر وجه اتم و اكمل بر ايشان رساند به اين تفصيل كه :
5 - * ( سَيَهْدِيهِمْ ) * زود باشد كه راه نمايد ايشان را در دنيا به كارهاى خير و صواب و در آخرت بدرجات فوز و ثواب * ( وَيُصْلِحُ ) * و بصلاح آورد از براى ايشان * ( بالَهُمْ ) * حال ايشان را در هر دو جهان و احتمال دارد كه تكرير اصلاح بال به جهت آن باشد كه مراد به اول اصلاح حال ايشان بود در دين و دنيا و بثانى اصلاح بال ايشان در نعيم عقبى پس اول سبب نعيم باشد و ثانى نفس نعيم و لهذا در عقب آن ميفرمايد كه :
6 - * ( وَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ) * و درآرد ايشان را ببهشت * ( عَرَّفَها لَهُمْ ) * در حالتى كه تعريف كرده است آن بهشت را براى ايشان در دنيا تا اشتياق بجانب آن پيدا كرده مرتكب عملى شوند كه سبب دخول آن باشد يا آنكه منازل و درجات آن را در آخرت قبل از دخول بايشان نمايد تا ايشان دخول بمنازل خود چنان پندارند كه سالها در آنجا بودهاند و آمد و شد كرده و استيناس به آن پيدا كرده و اين بسبب آنست كه تا آن منازل در نظر ايشان متوحش ننمايد و اجنبىوش نباشد و از مقاتل منقولست كه حفظه كه در دنيا موكل بندگانند در آخرت در پيش ايشان روند و منازل و عطايايى كه نامزد ايشان بوده باشد بايشان تعريف كنند و بعضى گويند كه تعريف از عرف مشتق است بمعنى ريح طيب يعنى خداى خوشبو ساخته است بهشت را براى ترويح ايشان ، و بدانكه اين جمله فعليه احتمال دارد كه كلام مستأنف باشد نه جملهء حاليه پس بنا بر اين احتياج نيفتد به قدر مقدر يعنى خداى تعريف بهشت كرده از براى مؤمنان و نيز به جهت تحريص اهل ايمان بر قتال مىفرمايد كه :
7 - * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * اى آن كسانى كه گرويدهايد * ( إِنْ تَنْصُرُوا اللَّه ) * اگر يارى كنيد خداى را يعنى دين او را و پيغمبر او را بواسطهء جهاد * ( يَنْصُرْكُمْ ) * يارى دهد خداى شما را تا بر ايشان غالب شويد و مظفر و منصور گرديد * ( وَيُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ ) * و استوار سازد قدمهاى شما را يعنى دلير گرداند شما را و قوت دهد دلهاى شما را تا به جهت آن قدمهاى شما ثابت شود در مواطن جهاد يا آنكه شما را موفق سازد تا در قيام نمودن بحقوق اسلام و مرور بر صراط در يوم القيام ثابتقدم باشيد ، از قتاده منقولست كه بر خداى واجب است كه نصرت كسى دهد كه بنصرت دين او مشغول است به جهت
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 340
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٤٠