آنست كه حق تعالى پيغمبر خود را ميفرمايد كه بر جفا و آزار قريش چون نوح عليه السّلام باش و در صبر و صدق مانند ابراهيم باش و در وثوق چون موسى باش و در خشوع چون داود و در زهد چون عيسى عليه السّلام * ( وَلا تَسْتَعْجِلْ ) * و طلب شتابزدگى مكن * ( لَهُمْ ) * براى كفار قريش بنزول عذاب و وقوع عقاب چه در وقتى كه حكمت و مصلحت مقتضى آن باشد بلا شبهه نازل خواهد شد * ( كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ ) * گوئيا ايشان روزى كه ببينند * ( ما يُوعَدُونَ ) * آنچه وعده داده ميشوند از عذاب يعنى بعد از مشاهده هول و وقوع قيامت و عذاب و عقوبت چنان پندارند كه :
* ( لَمْ يَلْبَثُوا ) * درنگ نكردهاند در دنيا * ( إِلَّا ساعَةً مِنْ نَهارٍ ) * مگر يك ساعت از روز و اگر چه عمر دراز در دنيا گذرانيده باشند يعنى طول لبث دنيا نسبت بعقوبت و هول قيامت بر ايشان كوتاه نمايد و قوله * ( بَلاغٌ ) * خبر مبتداى محذوفست يعنى آنچه گفته شد در اين سوره از مواعظ و يا اين قرآن يا آنچه در اوست تبليغ است از حضرت رسالت يا كفايت است نسبت بكافه بريه * ( فَهَلْ يُهْلَكُ ) * پس هلاك كرده نخواهد شد به عذاب در وقت نزول آن * ( إِلَّا الْقَوْمُ الْفاسِقُونَ ) * مگر گروه بيرون رفتگان از اتعاظ و اطاعت ، سعيد بن جبير از عبد اللَّه عباس نقل كرده كه اگر وضع حمل زنى دشوار باشد اين كلمات را بنويسند ( بسم اللَّه الرحمن الرحيم لا إله الا اللَّه الحليم الكريم سبحان اللَّه رب السموات السبع و رب العرش العظيم كانهم يوم يرون ما يوعدون لم يلبثوا الا ساعة من نهار بلاغ فهل يهلك الا القوم الفاسقون ) و آن را بشويند و بخورد او دهند وضع حمل به او آسان شود باذن اللَّه تعالى .
سورة محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم
و اين را سورة القتال نيز گويند ، و نزول آن در مدينه بود الا آيه وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ تا آخر كه نزد ابن عباس و قتاده آنست كه در حينى كه آن حضرت ارادهء آن مينمود كه از مكه متوجه مدينه شود از روى تأسف و تحسر نظر بخانهء كعبه ميكرد و رقت فرمود نزد اين حال اين آيه نازل شد .
و اين سوره چهل آيت است پيش بصرى ، سى و هشت بعدد كوفى ، سى و نه نزد غير ايشان و اختلاف در دو آيت است كه آن أَوْزارَها است نزد غير كوفى و لِلشَّارِبِينَ نزد بصرى .
و ابى بن كعب از سيد عالم صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم نقل كرده كه هر كه سورة محمّد را تلاوت كند بر خداى تعالى واجب شود كه از انهار جنت او را آب دهد ، و ابو بصير رحمه اللَّه از امام جعفر صادق عليه السّلام نقل كرده هر مؤمنى كه اين سوره را بخواند هرگز در دين خود شك نكند و هميشه از شرك و كفر محفوظ