كنيد به آنكه او سبحانه قادر است بر اعاده شما در روز قيامت چه هر كه قادر باشد بر اين احيا و اماته قادر خواهد بود بر اعاده بلكه اين بر او اهون خواهد بود و حينئذ قدرت او بر اعادهء آباى شما نيز جارى باشد * ( وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ ) * و ليكن بيشترين مردمان * ( لا يَعْلَمُونَ ) * نميدانند اين را به جهت قلت تفكر و قصور نظر ايشان در آنچه احساس آن ميكنند از دلايل قدرت ، پس بر سبيل تعميم قدرت بعد از تخصيص آن مىفرمايد كه :
27 - * ( وَلِلَّه ) * و مر خدايراست * ( مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * پادشاهى آسمانها و زمينها و هر كه مالك جميع مكونات باشد قادر خواهد بود بر اعادهء اجسام در روز قيامت به جهت پاداش دادن ، پس عود محقق الوقوع باشد * ( وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ ) * و روزى كه قايم شود قيامت * ( يَوْمَئِذٍ ) * در آن روز * ( يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ ) * زيان كنند تباه كاران كه مشركانند و زيان ايشان آن باشد كه بعوض درجات نعيم دركات جحيم بايشان دهند .
28 - * ( وَتَرى ) * و بينى اى محمد در آن روز * ( كُلَّ أُمَّةٍ ) * هر گروهى را * ( جاثِيَةً ) * به زانو درآمده بر هيئت قعود خصوم نزد قضات و گفتهاند كه ( جثو ) مخصوص بكفار خواهد بود و اصح آنست كه مؤمنين و كفار از هيبت آن روز به اين هيئت نشسته باشند و انتظار حساب خود كشند و از عثمان مهدى منقولست كه در قيامت ساعتى باشد كه آن مقدار ده سال باشد از سالهاى اين جهان همه خلقان در آن مدت به زانو افتاده باشند و نفسى نفسى گويند ، و از ابن عباس منقولست كه جاثية بمعنى مجتمعة است يعنى به بيني در آن روز هر گروهى را فراهم آورده شده و قتاده گفته كه * ( جاثِيَةً ) * از جثو مشتق است بمعنى جماعت يعنى در آن روز اهل ملل جماعت باشند * ( كُلَّ أُمَّةٍ ) * هر گروهى * ( تُدْعى ) * خوانده شوند * ( إِلى كِتابِهَا ) * بنوشتهء خودشان يعنى صحيفهء عمل خود پس ايشان را گويند كه * ( الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ) * امروز جزاء داده خواهيد شد * ( ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * به آنچه بوديد كه عمل ميكرديد .
29 - * ( هذا كِتابُنا ) * اين كتاب ماست اضافه كتاب امت به خود باعتبار نوشتن آن است بفرموده او يعنى اين كتابيست كه كرام الكاتبين را از افعال حسنه و از فعال سيئه به نوشتن آن امر فرموده بوديم * ( يَنْطِقُ ) * سخن گويد يعنى گواهى دهد * ( عَلَيْكُمْ ) * بر شما به آنچه كرده باشيد در دنيا * ( بِالْحَقِّ ) * براستى و درستى يعنى بىزياده و نقصان مراد آنست كه صحيفه اعمال روشن سازد بر ايشان عملهاى ايشان را بر وجهى كه گويا ناطق است به آن ، و گويند مراد لوح محفوظ است كه جميع افعال عباد در آن مكتوب است و مجاهد از رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايت كند كه اول چيزى كه خدا خلق نمود قلم بود و او را از نور ايجاد نمود و درازى آن پانصد ساله راه است آن گه او را گفت بنويس هر چه خواهد بود
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 303
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٠٣