23 - * ( فَأَسْرِ بِعِبادِي لَيْلًا ) * پس گفت ببر بندگان مرا در شب يعنى بنى اسرائيل را كه تابع تواند در شب از اين شهر بيرون بر * ( إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ ) * بدرستى كه شما از پى درآمده شدگانيد يعنى چون فرعون و قوم او خبر بيرون شدن بشنوند در عقب شما روان شوند و وقتى كه بلب دريا رسى عصا را در دريا زن تا شكافته شود و راهها در او پيدا شود و تو با بنى اسرائيل از آنجا بگذر و به آن طرف دريا رو .
24 - * ( وَاتْرُكِ الْبَحْرَ ) * و بگذار دريا را * ( رَهْواً ) * ساكن و آرميده بر همان وجه كه راهها بر او ظاهر شده يعنى ديگر باره عصا بر آن دريا مزن تا با حال اول نرود و گويند كه ( رهو ) بمعنى انفتاح و انفراج است يعنى بگذار دريا را منفرج و شكافته و آن را به همين حال بگذار تا قبطيان به دو درآيند و از آمدن ايشان انديشه مكن و خوفى به خود راه مده * ( إِنَّهُمْ ) * بدرستى كه ايشان * ( جُنْدٌ مُغْرَقُونَ ) * لشكرىاند غرقشدگان يعنى همه ايشان در دريا غرق خواهند گشت پس چون فرعون بكنار دريا رسيد و راههاى گشاده آن را مشاهده كرد دانست كه بنى اسرائيل از آنجا گذشتهاند از غايت عصيان و طغيان در آن معجزه تأمل نكرده با همه قوم خود در آن راهها درآمده و چون بميان دريا رسيد حق سبحانه آب دريا را بهم درآورده همه در زير آب مستأصل گشتند ، پس حضرت ذو الجلال حبيب خود را از حال منازل ايشان بعد از هلاكت و استيصال خبر ميدهد و ميگويد كه :
25 - * ( كَمْ تَرَكُوا ) * بسا كه بگذاشتند قبطيان * ( مِنْ جَنَّاتٍ ) * از بوستانهاى پر اشجار * ( وَعُيُونٍ ) * و چشمهاى آب روان از ميان و كنار .
26 - * ( وَزُرُوعٍ ) * و كشتهاى بسيار * ( وَمَقامٍ كَرِيمٍ ) * و مقامهاى نيكو و عاليمقدار و منزلهاى آراسته و بزرگوار چون مجالس و مناظر حسنه ملوك اعصار ، از ابن عباس منقولست كه مراد به آن منابر خطباى ايشان است .
27 - * ( وَنَعْمَةٍ ) * و ديگر گذاشتند نعمت و برخوردارى * ( كانُوا فِيها ) * كه بودند در آن * ( فاكِهِينَ ) * متنعمان و شادىكنان همچو تمتع آكل بانواع فواكه .
28 - * ( كَذلِكَ ) * همچنين است امر ما دربارهء اهل طغيان و عصيان يا مثل اين اخراج و اهلاك را بجاى مىآوريم حق كسانى كه عصيان ورزند و طاغى شوند * ( وَأَوْرَثْناها ) * و ميراث داديم منازل و مساكن ايشان را * ( قَوْماً آخَرِينَ ) * بگروهى ديگر از مردمان كه در دين و قرابت و ولاء مغاير ايشان بودند مراد بنى اسرائيلاند كه حق سبحانه بعد از هلاك قبطيان ملك و ديار آنها را بىتعب و مشقت بايشان داد هم چنان كه ميراث بدون تعب به مستحق آن ميرسد ، آن گه تصغير و تحقير موت ايشان نموده به اينكه :
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 280
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٨٠