به حال خود بماند و از اينجا است كه رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود كه
أحب فى اللَّه و أبغض فى اللَّه
دوستى و دشمنى در راه خدا كن ، و مروى است كه امير المؤمنين عليه السّلام بعد از تلاوت اين آيه فرمود كه چون دو مؤمن با هم در دنيا دوستى كنند و يكى به جوار رحمت خداى رود گويد فلان دوست من بود و مرا بطاعت تو و اطاعت انبياى تو امر ميفرمود و در اوامر ترغيب من ميكرد و از مناهى زجر مينمود نظر لطف از او وامگير و هم چنان كه مرا هدايت نمودى او را بطريق هدايت مستقيم دار ، و هم چنان كه مرا گرامى داشت او را بمكرمت عميم خويش نوازش فرما ، و چون دو كافر و فاسق با يكديگر دوستى كنند و يكى از آنها پيش از ديگرى پيش خداى رود گويد فلان كس مرا از طاعت و عبادت تو منع ميكرد و بر فسق و معصيت تحريص مينمود و مىگفت كه ما را رجوعى و بازگشتى به خدا نخواهد بود نظر لطف از او بردار و بانواع عذاب و اصناف عقاب او را معذب و معاقب ساز ، و بدانكه خلت در ميان نوع بنى آدم از چهار وجه بيرون نيست دوى از آن مستحسن است و مثمر سعادت سرمدى و دو مذموم و منتج شقاوت ابدى ، آن دو كه مستحسناند يكى خلت حقيقت است كه آن را محبت روحانيه خوانند و استناد آن بتناسب ارواح است و تعارف آن ، چون محبت انبياء و اولياء و شهداء و اصفياء با يكديگر دوم محبت قلبيه و آن مستند است بتناسب اوصاف كامله و اخلاق فاضله چون محبت صلحاء و اتقياء در حق يكديگر و دوستى امم با انبياء و ائمه هدى عليهم السّلام و اما آن دو محبت كه مذمومند يكى بسبب تيسير مصالح است چون محبت تجار و صاع و دوستى خدام با مخاديم و ارباب حاجات باغنياء دوم محبت نفسانيه و استناد آن بلذات حسيه و مشتهيات نفسيه است و چون كه در قيامت اسباب اين دو نوع محبت مفقود باشد و غرض و غايت آن بحصول نرسد آن محبت زوال پذير شود و بدشمنى مبدل گردد پس بايد كه مقصود اهل ايمان از خلت و محبت محض رضاى الهى باشد و غير مشوب بمقاصد دنيوى تا روز حساب به اين خطاب مستطاب سرافراز شوند كه :
68 - * ( يا عِبادِ ) * اى بندگان من * ( لا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ ) * هيچ ترسى و هراسى نيست بر شما * ( الْيَوْمَ ) * در اين روز از ديدن مكاره و نواقص * ( وَلا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ ) * و نه شما اندوهگين و غمگين شويد بفوت آمال و مقاصد ، پس در صفت ايشان ميفرمايد كه آن بندگان من كه بدولت اين نداى غم زداى مشرف شوند .
69 - * ( الَّذِينَ ) * آن كسانىاند كه * ( آمَنُوا بِآياتِنا ) * ايمان آوردند بآيتهاى كلام ما * ( وَكانُوا مُسْلِمِينَ ) * در حالتى كه بودند سالم و خالص سازندهء نفسهاى خود از شوب شرك و ريا و بر وجه اخلاص گردن نهادگان فرمان ما ، در خبر است كه چون خلائق از قبور برخيزند هيچكس نباشد كه ترسان و لرزان نباشد تا آنكه نداى يا عبادى لا خوف عليكم اليوم بشنوند پس همه خلايق
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 261
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٦١