خواهيم كه بنمائيم به تو * ( الَّذِي وَعَدْناهُمْ ) * آنچه وعده داده باشيم ايشان را از عذاب و عقاب در زمان تو مثل قصه روز بدر * ( فَإِنَّا عَلَيْهِمْ ) * پس بدرستى كه ما بر عذاب كردن ايشان در حيات تو * ( مُقْتَدِرُونَ ) * تواناييم يعنى بهر حال ايشان معذب خواهند بود و بچنگال نكال ما گرفتار خواهند گشت يا در حيات تو و يا بعد از وفات تو ، مرويست كه چون آن حضرت را اخبار كردند از آنچه بعد از او واقع خواهد شد از فتن عظيمه و ملاحم شديده اثر اندوه و ملال بر جبين مبارك او ظاهر گشت و تا در حيات بود طلاقت وجه و اثر ضحك از او مشاهده نشد ، و طبرسى آورده كه جابر بن عبد اللَّه انصارى روايت كرده كه من در حجة الوداع حاضر بودم حضرت رسول خطاب باصحاب كرده فرموده كه
لا الفينكم ترجعون بعدى كفارا يضرب بعضكم رقاب بعض
بايد كه من شما را بعد از خود كافر نيابم يعنى بايد كه پس از من از دين برنگرديد و گردن يكديگر را بشمشير نزنيد پس فرمود كه
أيم اللَّه لئن فعلتموها لتعرفننى فى الكتيبة التي تضاربكم
يعنى سوگند ميخورم به خدا كه اگر بضرب رقاب يكديگر مشغول شويد بيابيد مرا در آن لشكرى كه با شما محاربه كنند ، پس در پس خود نگاه كرد امير المؤمنين را ديد گفت
يا على يا على يا على
بروايتى صد بار اين نام بزرگوار را تكرار فرمود ، جابر گفت فى الحال ديديم اثر وحى بر وى ظاهر گشت و خداى تعالى بر اثر آن اين آيه فرستاد كه فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ بعلى بن ابى طالب و آنچه در تفسير اهل البيت مذكور است
فانا منهم منتقمون بعلى
مؤيد قول مذكور است ، و چون كفار از اين وعيد و تهديد متنبه نشدند عناد را بيشتر كردند حق سبحانه رسول خود را فرمود كه چون ايشان با تو در اين مقامند .
43 - * ( فَاسْتَمْسِكْ ) * پس چنگ در زن * ( بِالَّذِي أُوحِيَ ) * به آن چيزى كه وحى كرده شده است * ( إِلَيْكَ ) * بسوى تو از آيات و احكام اوامر و نواهى و ملازم آن باش * ( إِنَّكَ ) * بدرستى كه تو * ( عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ) * بر راه راستى كه اصلا اعوجاج و انحرافى در آن راه ندارد .
44 - * ( وَإِنَّه ) * و بتحقيق كه آن موحى به يعنى قرآن * ( لَذِكْرٌ لَكَ ) * هر آينه شرفى است و عزتى مر تو را * ( وَلِقَوْمِكَ ) * و مر گروه تو را كه قريشند يا ساير امت * ( وَسَوْفَ تُسْئَلُونَ ) * و زود باشد كه پرسيده شويد اى بندگان از قيام نمودن به حق آن و تعظيم كردن احكام آن و بشكرگذارى آن مشغول شدن .
45 - * ( وَسْئَلْ ) * و بپرس اى محمّد * ( مَنْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ ) * از امم كسانى كه فرستاده بوديم پيش از تو * ( مِنْ رُسُلِنا ) * از فرستادگان خود يعنى از مؤمنان اهل كتاب كه علماى دين ايشان بودند استفسار نماى يا از جميع امم ايشان از يهود و نصارى سؤال كن كه * ( أَ جَعَلْنا ) * آيا گردانيدهايم يعنى فرمودهايم در كتب منزلهء ايشان كه * ( مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ ) * بجز خداى آمرزندهء مهربان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 249
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٤٩