وقتى كه خواهد * ( قَدِيرٌ ) * توانا است و متمكن بر آن و غير او از آن عاجزند و ناتوان ،
و چون حق سبحانه تعداد نعم عظيمهء خود نمود بر بندگان بعد از آن بيان مىكند كه ايشان معاقب نميشوند مگر بسبب معاصى خود و ميگويد كه :
30 - * ( وَما أَصابَكُمْ ) * و هر چه بشما ميرسد اى بندگان * ( مِنْ مُصِيبَةٍ ) * از بليه و آفت مالى و بدنى * ( فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ ) * پس بسبب آن چيزيست كه كسب كرده دستهاى شما يعنى بشآمت معصيت شما است * ( وَيَعْفُوا ) * و عفو مىكند و درميگذرد * ( عَنْ كَثِيرٍ ) * از بسيارى از گناهكاران آيه مخصوص است بمجرمين و اگر بيگناهى را مصيبت رسد از انبياء عليهم السّلام و اطفال و مجانين آن بسبب زيادتى اجر او خواهد بود ، از حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم مرويست كه
و ما من اختلاج عضو و عرق و لا خدش عود و لا نكتة حجر الا بذنب و لما يغفر اللَّه عنه اكثر
يعنى هيچ رگى و عضوى نباشد كه بجهد و چوبى كه عضوى را بخراشد و سنگى كه در پاى آيد الا بگناهى كه صاحب آن كرده باشد و مغفرت خداى زيادتر است از عذاب وى .
و در بعضى تفاسير از حضرت امير عليه السّلام نقل كردهاند كه اميدوارترين آياتى كه خداى تعالى بر پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرستاده اين آيتست ، زيرا كه خبر داده كه بسبب بعضى گناه مصيبت ميرسانم و از بسيارى جرم عفو ميكنم و وى از آن كريمتر است كه گناهى كه يك بار عفو كرده باشد در دنيا بار ديگر بر آن عقوبت فرمايد در عقبى ، انس از پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايت كرده كه چون حق سبحانه ببنده ارادهء خير نمايد تعجيل عقوبت وى كند در دنيا و الا عقوبت آن را در عقوبت عقبى اندازد ، و ضحاك گفته كه هيچكس را نديدم كه قرآن بياموزد پس فراموش كند مگر كه آن بسبب عقوبت گناه وى باشد پس اين آيه را تلاوت نمود * ( وَما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ ) * .
31 - * ( وَما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الأَرْضِ ) * و نيستيد شما عاجز كنندگان خدا در زمين از ايصال مصيبت بشما و از تعذيب مستحق * ( وَما لَكُمْ ) * و نيست شما را * ( مِنْ دُونِ اللَّه ) * بجز از خداى تعالى * ( مِنْ وَلِيٍّ ) * هيچ دوستى كه متولى رحمت باشد و كارساز شما در دنيا * ( وَلا نَصِيرٍ ) * و نه يارى كه عذاب را از شما دفع نمايد در عقبى .
32 - * ( وَمِنْ آياتِه ) * و از نشانهاى داله بر اختصاص او بصفاتى كه غير او در آن شريك نيست * ( الْجَوارِ فِي الْبَحْرِ ) * كشتيهاى جاريه در دريا * ( كَالأَعْلامِ ) * كه مانند كوه هاى رفيع است 33 - * ( إِنْ يَشَأْ ) * اگر خواهد خداى * ( يُسْكِنِ الرِّيحَ ) * ساكن گرداند بادى را كه سبب رفتن كشتى است و چون آن باد ساكن شود * ( فَيَظْلَلْنَ ) * پس گرداند كشتيها را * ( رَواكِدَ ) * ايستادگان * ( عَلى ظَهْرِه ) * بر پشت دريا و اهل كشتى بسبب آن مضطرب شوند * ( إِنَّ فِي ذلِكَ ) * بدرستى كه تسخير رياح و اجراى سفن و اسكان آن * ( لآياتٍ ) * هر آينه دلالتهاى واضح است * ( لِكُلِّ صَبَّارٍ ) * مر هر حبس كنندهء نفس
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 226
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٢٦