22 - * ( تَرَى الظَّالِمِينَ ) * خطاب به حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم است يا بهر كس كه قابل خطاب باشد يعنى بينى مشركان را در قيامت * ( مُشْفِقِينَ ) * بسيار ترسان و هراسان * ( مِمَّا كَسَبُوا ) * از جزاى آنچه كرده باشند از انواع قبايح و سيئات * ( وَهُوَ واقِعٌ بِهِمْ ) * و حال آنكه جزاى اعمال قبيحهء ايشان فرود آينده و رسنده باشد بايشان خواه آنكه ايشان از آن هراسان باشند يا نه يعنى شدت خوف ايشان دافع عذاب ايشان نشود * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا ) * و آنان كه گرويدهاند * ( وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * و كردهاند عملهاى ستوده * ( فِي رَوْضاتِ الْجَنَّاتِ ) * در مرغزارهاى بهشت باشند يعنى در مواضعى كه خوشترين بقعه هاى بهشت است از حيثيت انبوهى اشجار مخضره و نباتات ناضره * ( لَهُمْ ) * مر ايشان راست در بهشت * ( ما يَشاؤُنَ ) * آنچه خواهند و تمنا كنند * ( عِنْدَ رَبِّهِمْ ) * نزد پروردگار خود ، مراد قرب رتبه است نه قرب مسافت * ( ذلِكَ ) * آنچه مذكور شد از اصناف كرامت اهل بهشت * ( هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ ) * آنست فضل بزرگ و با مقدار و نعمت بيشمار كه در جنب آن نعيم فانى دنيا بغايت حقير است و بىاعتبار .
23 - * ( ذلِكَ ) * آن ثواب عظيم * ( الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّه ) * آنست كه مژده ميدهد خداى بدان * ( عِبادَه الَّذِينَ آمَنُوا ) * بندگان خود را كه ايمان آوردهاند * ( وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * و كردهاند كارهاى شايسته تا بسبب اين سرور و به جهت در مراسم عبادت افزايند و در وظايف طاعت جد و جهد نمايند ، و در كشاف و غيره مذكور است كه روزى انصار اظهار افتخار ميكردند بر قريش ابن عباس و بروايتى عباس مر ايشان را گفت ما را فضل و مزيت ثابت است بر شما رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم چون اين بشنيد بمجلس ايشان آمد و گفت اى معشر انصار نه شما ذليل بوديد خداى تعالى شما را بواسطهء من عزيز و ارجمند ساخت گفتند بلى يا رسول اللَّه فرمود نه شما گمراه بوديد حق سبحانه بسبب من شما را هدايت داد ؟ گفتند بلى يا رسول اللَّه بعد از آن فرمود چرا جواب من نميدهيد ؟ گفتند چه بگوئيم يا رسول اللَّه فرمود در جواب من بگوئيد كه نه قوم تو اخراج كردند ترا و براندند از نزد خود پس ما ترا جاى داديم و در پناه خود آورديم ؟ نه قوم تو تكذيب تو نمودند پس ما تصديق تو كرديم ؟ نه ترا مخذول ساختند پس ما تو را نصرت داديم ؟ و بر همين طريق حضرت رسالت تعداد صفات جميلهء ايشان مينمود تا آنكه همه به زانو درآمدند و گفتند يا رسول اللَّه تن و جان ما فداى تو باد همه مالها كه دراريم از آن خدا و رسولست اگر اجازت فرمايى اموال خود را بطيب نفس و انشراح صدر بخادمان عتبه عليه تسليم كنيم تا در حوائج خود صرف نمايى و خاطر عاطر را از ممر اخراجات فراغتى حاصل شود اين آيه آمد كه * ( قُلْ ) * بگو اى محمّد مر اهل ايمان را كه ايمان آوردند * ( لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه أَجْراً ) * نميخواهم از شما بر تبليغ احكام الهى مزدى و از براى امر بمعروف و نهى از منكر توقع اجرى از شما
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 216
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢١٦