كه خداى تعالى ايشان را اخلاص ساخت از آن عذاب و وعده داد ايشان را بجزيل ثواب در روز حساب و بعد از اجمال حال امم سالفه تفصيل قصص ايشان مىنمايد و ميگويد * ( وَلَقَدْ نادانا نُوحٌ ) * و بتحقيق كه بخواند ما را نوح و نصرت خود و هلاك قوم از مادر خواست بعد از آنكه از ايمان ايشان مايوس شده بود ما نداى او را اجابت كرديم * ( فَلَنِعْمَ الْمُجِيبُونَ ) * پس نيك اجابت كنندهايم ما چون او را نصرت داديم و قوم او را بطوفان غرق كرديم * ( وَنَجَّيْناه ) * و رفع عذاب نموديم و برهانيديم او را * ( وَأَهْلَه ) * و كسان او را يعنى آن جماعتى كه در كشتى با او بودند * ( مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ ) * از اندوه بزرگ غرقست يا ايذاى قوم * ( وَجَعَلْنا ) * و گردانيديم بعد از غرق * ( ذُرِّيَّتَه ) * فرزندان او را * ( هُمُ الْباقِينَ ) * ايشان باقى مانندگان يعنى همه را هلاك كرديم و همسبان اولاد او را كه سام و حام و يافث و چهار دختر بودند باقى گذاشتيم و همهء مردمان را بعد از نوح از اولاد او پيدا كرديم در خبر آمده كه همه عرب و اهل فارس و روم از اولاد سامند و ترك و صقالبه و حرز و ياجوج از نسل يافث و همه هنديان از فرزندان حام و از كلبى مرويست كه چون نوح از كشتى بيرون آمد همه مردمان و زنانى كه به او در كشتى بودند مردند مگر اولاد و زوجات او گويند كه همهء ايشان در كشتى مردند مگر ذريت و نسوان نوح * ( وَتَرَكْنا عَلَيْه ) * و باقى گذاشتيم بر نوح ذكر جميل و ثناى نيكو * ( فِي الآخِرِينَ ) * در ميان جماعتى كه در آخر پيدا شدند يعنى در زمان امت محمد ( ص ) و بنا بر اين تقدير مفعول تركنا محذوف باشد و در اكثر تفاسير واقع شده كه مفعول تركنا اين است كه * ( سَلامٌ عَلى نُوحٍ ) * سلام و تحيت بر نوح است * ( فِي الْعالَمِينَ ) * در ميان عالميان يعنى گذاشتيم بر نوح در ميان امم لاحقه اين كلمهء مذكوره را تا در وقتى كه ارادهء ثناى او كنند در حق او گويند و بنا بر اين رفع سلام بر سبيل حكايت است و بنا بر قول اول كلامى مستأنف است كه حق سبحانه به آن ثناى نوح گفته و ذكر فى العالمين مشعر است بر ثبوت اين ذكر جميل در ميان جميع مردمان بحيثيتى كه هيچكس خالى نباشد از ذكر اين كلمه و حقيقة معنى آن به اين راجع است كه ثابت گردانيده است خداى تعالى تسليم و تحيت را بر نوح و آن را دوام داده در ميان جميع ملائكه و جن و انس تا همه بر او سلام فرستند و ثنا گويند تا روز قيامت و اين مكرمت سنيه كه تبعيت ذكر او است و تسليم همهء عالميان بر او مجازات نوح است در مفاسات او با قوم خود
* ( إِنَّا كَذلِكَ ) * بدرستى كه ما هم چنان كه نوح را مجازات داديم بر اعمال حسنه او بذكر جميل و ثناى جليل * ( نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ) * پاداش ميدهيم نيكوكاران را * ( إِنَّه ) * بدرستى كه نوح * ( مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنِينَ ) * از بندگان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 473
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٧٣