و برخوردارى دهيم ايشان را بحيوة برخوردارى * ( إِلى حِينٍ ) * تا زمانى كه اجل ايشان در آن منقضى شود و ميتواند بود كه رحمة و متاعا مفعول له باشند يعنى مگر كه باقى گذاريم ايشان را به جهت نعمت ما بر ايشان و برخوردارى تا وقت موت * ( وَإِذا قِيلَ ) * و چون گفته شود يعنى مؤمنان گويند * ( لَهُمُ ) * مر كافران را * ( اتَّقُوا ) * كه بترسيد و بپرهيزيد * ( ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ ) * از آنچه پيش از شما بوده از عذاب امم ماضيه * ( وَما خَلْفَكُمْ ) * و آنچه در عقب شما است يعنى در آخرت از عذاب و عقوبة و ميتواند بود كه مراد نوازل آسمان باشد و نوايب زمين كقوله تعالى أَ فَلَمْ يَرَوْا إِلى ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ يا عذاب دنيا و عقاب آخرت يا عكس آن يا ذنوب متقدمه و متاخره حلبى از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام روايت كرده كه معنى آنست كه بترسيد از آنچه در پيش شماست از ذنوب و خطيئه و آنچه در پس شماست از عذاب و عقوبت پس بر گناهان گذشته نادم باشيد و بر ترك ذنوب مستقبله عازم شويد * ( لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ) * باميد اينكه بر شما رحم كنند و از سر شما در گذرند جواب شرط محذوفست يعنى هر گاه كه ايشان را اين نصيحت كنند اعراض نمايند و مكابره و عناد را بيشتر كنند و بر محذوف مذكور دلالت مىكند قوله عز و جل * ( وَما تَأْتِيهِمْ ) * و نيامد بايشان * ( مِنْ آيَةٍ ) * هيچ نشانه * ( مِنْ آياتِ رَبِّهِمْ ) * از نشانهاى پروردگار ايشان كه آن قرآنست و ساير معجزات و دلايل وحدت * ( إِلَّا كانُوا عَنْها ) * مگر كه بودند از آن يعنى از نظر كردن در آن * ( مُعْرِضِينَ ) * روى گردانندگان گوييا فرموده كه هر گاه ايشان را از عذاب و عقاب تخويف نمودند ايشان از آن اعراض كردند بجهة تمرن و اعتياد بر اعراض و عناد آوردهاند كه فقراء صحابه مشركان قريش را و زنادقهء عرب را گفتند كه آنچه زعم شما است كه از مال خداست بما اطعام كنيد ايشان گفتند خداى به اعتقاد شما قادر است بر اطعام خلق پس بايستى كه شما را طعام دهد و چون كه او طعام نداد پس ما نيز اطعام نميكنيم به كسانى كه خدا ايشان را محروم ساخته باشد و ارادهء او تعلق گرفته به آنكه هميشه محروم باشند يعنى خلاف اراده او نمىكنيم و بشما چيزى نميدهيم آيه آمد كه * ( وَإِذا قِيلَ لَهُمْ ) * و چون گويند مشركان را * ( أَنْفِقُوا ) * نفقه كنيد بر درويشان و محتاجان * ( مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّه ) * از آنچه روزى كرده است شما را خداى تعالى از اموال دنيويه * ( قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * گويند آنان كه نگرويدند و اعتراف نكردند بوحدانيت * ( لِلَّذِينَ آمَنُوا ) * مر
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 445
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٤٥