الرمية اذا لم يعدل به عن سمتها كما قالوا سهم قاصد و مراد از آيه نهى مردمان است از آن چه در آن خوض ميكردند از حديث زينب بدون قصد به حق و رعايت عدل در قول و بعث ايشان بر تسديد قول در جميع ابواب چه حفظ لسان و سداد قول اصل همهء خيراتست و معنى آيه
به آن راجع است كه مراقبه نمائيد در حفظ السنه و تسديد قول خود تا حقتعالى آن چه غايت طلب شما باشد از تقبل حسنات و اثابهء بر آن و مغفرت سيئات و تكفير خطيئات بشما عطا فرمايد و يا توفيق دهد شما را در كسب اعمال صالحهء مرضيه و اين آيه مقرر آيهء ما قبل خود است چه آن آيه مبنى است بر نهى از ايذاى رسول و اين مبين است بر امر باتقا و تاييد از خدا در حفظ لسان تا مراد نشود بر ايشان نهى و امر با اتباع نهى از آنچه متضمن وعيد است از قصهء موسى و اتباع امر بوعد بليغ تا موجب قوت صارف گردد از اذى و داعى ترك آن و چون طاعت خود و طاعت رسول خود را مقرون ساخت بظفر و فوز عظيم در عقب آن تقرير و عد آن ميفرمايد بتعظيم امر و تفخيم شان آن بقوله * ( إِنَّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ ) * بدرستى كه ما عرض كرديم امانت را مراد طاعت است كه لازم الادا است مانند امانت ظاهرى يا حدود شرع از فرايض و احكام قول اول از ابو العاليه است و ثانى از ابن عباس و مجاهد و اين هر دو متقارب يكديگرند در موضع آورده كه نماز است و روزه و زكات و حج و جهاد و يا امانت مردم و يا وفا بعهود و نگاه داشتن زبان از فضول و گويند غسل جنابت است كه خداى تعالى آن را بر مكلفان فرض كرده است و اداى و ترك آن جز خدا نداند ابو دردا از رسول صلَّى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه آن حضرت فرموده كه پنج چيز است هر كه آن را ادا كند البته ببهشت درآيد يكى اداى نماز يوميه با شرايط و اركان دوم اداى زكات بطيب نفس و به خدا كه اين هر دو بجز مؤمن نكند سوم اداى روزهء ماه رمضان چهارم حج به استطاعت پنجم اداى امانت گفتند كه اداى امانت چيست فرمود كه غسل جنابت و بر هر تقدير عرض كرد آن را * ( عَلَى السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * بر آسمانها و زمينها * ( وَالْجِبالِ ) * و كوه ها به شرط ثواب بر فعل آن و عقاب بر ترك آن وقتى كه عقل و فهم و اختيار در ايشان خلق فرموده بود * ( فَأَبَيْنَ ) * پس سر باز زدند * ( أَنْ يَحْمِلْنَها ) * از آنكه بردارند آن امانت را * ( وَأَشْفَقْنَ مِنْها ) * و بترسيدند از آن با وجود اجرام اعظام آنها و از روى ضراعت و خشية گفتند ما مسخر فرمانيم براى آنچه ما را به جهت آن آفريدهء و طاقت كشيدن عقاب تو نداريم در ترك اداى آن پس ما را در اين امر معذور دار و به آن كارى كه براى آن مخلوق شدهايم باز گذار و نزد بعضى مراد ساكنان سماوات و ارض و جبالند نه نفس سماوات و ارض و جبال چه آنها جمادند و غير قابل خطاب پس تقدير اينست انا عرضنا الامانة على اهل السموات و الارض و الجبال و معنى اينكه ما عرض امانت كرديم بر اهل آسمانها كه فرشتگانند
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 338
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٣٨