* ( إِنْ تُبْدُوا شَيْئاً ) * اگر آشكارا كنيد چيزى را يعنى نكاح بعضى از امهات مؤمنان و به زبان گوئيد * ( أَوْ تُخْفُوه ) * يا پنهانداريد آن را در دل و به زبان نياريد * ( فَإِنَّ اللَّه كانَ ) * پس بدرستى كه خداى هست * ( بِكُلِّ شَيْءٍ ) * بر همه چيزها از سر و علانيه * ( عَلِيماً ) * دانا و بدان شما را سزا خواهد داد در آيه مبالغه است و مزيد تهديد و وعيد در تزوج بازواج پيغمبر بعد از او و بجهة وجوب رعايت تعظيم و حرمت آن حضرت در حين حياة و ممات مرويست كه حذيفه زوجهء خود را گفت ان تريدى ان تكون زوجى فى الجنة فلا تتزوجى بعدى فان المرأة لاخر ازواجها اگر ميخواهى كه در بهشت زوجهء من باشى بعد از من به شوهر مرو زيرا كه زن مر زوج آخرين را باشد از اين جهة حقتعالى حرام گردانيد تزويج بازواج پيغمبر را بعد از او و اين وجه ضعيف است زيرا كه حضرت رسالت ( ص ) در وقتى كه او را گفتند كه زنى كه دو شوهر كرده باشد اگر از اهل بهشت باشد آن زن تعلق بكدام يكى از دو شوهر وى خواهد داشت فرمود
لاحسنها خلقا كان فى الدنيا
بهر كدام از ايشان كه خلق او نيكوتر باشد در دنيا مرويست كه چون آيهء حجاب فرود آمد زنان پرده فرو گذاشتند آبا و ابنا و اقارب ايشان گفتند يا رسول اللَّه چون حكم شد كه زنان پرده نشين شوند ما را نيز بايشان از پس حجاب گفت و شنود بايد كرد آيه آمد كه * ( لا جُناحَ ) * هيچ گناهى نيست * ( عَلَيْهِنَّ ) * بر زنان * ( فِي آبائِهِنَّ ) * در نمودن روى بپدران خود * ( وَلا أَبْنائِهِنَّ ) * و نه بپسران خويش * ( وَلا إِخْوانِهِنَّ ) * و نه به برادران ايشان * ( وَلا أَبْناءِ إِخْوانِهِنَّ ) * و نه به پسران برادران ايشان * ( وَلا أَبْناءِ أَخَواتِهِنَّ ) * و نه بپسران و خواهران ايشان * ( وَلا نِسائِهِنَّ ) * و نه بر زنان ايشان يعنى بر زنان مؤمنه كه از جنس ايشان باشند نه زنان يهود و نصارى چه ايشان بجهة عدم ديانت وصف زنان اهل ايمان كنند نزد ازواج خود و اين قول ابن عباس است و گويند مراد جميع زناناند * ( وَلا ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ ) * و نه آنچه مالكست آن را دستهاى ايشان از اماء و گويند از اماء و عبد و اين ضعيف است و در سورة النور تفصيل اين مرقوم شده * ( وَاتَّقِينَ اللَّه ) * و بترسيد ايزنان از خداى و پرده از روى خود بر مداريد مگر به اين گروه و يا از جميع معاصى و از عقاب او بپرهيزيد * ( إِنَّ اللَّه كانَ ) * بدرستى كه خداى تعالى هست * ( عَلى كُلِّ شَيْءٍ ) * بر همهء اشياء از افعال و اقوال شما و غير آن * ( شَهِيداً ) * گواه و هر چه در خاطر و باطن شما گذرد آگاه از شعبى و عكرمه مرويست كه عدم ذكر عم و خال به جهت آنست كه مبادا وصف ايشان كنند نزد ابناى خود و لهذا گفتهاند كه مكروه است ترك اجتناب نزد ايشان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 319
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣١٩