و تواضع كنندگان از براى خدا و يا ترسكاران بقلوب و جوارح و گويند خاشع آنست كه چون نماز گذارد به چپ و راست ننگرد خواه مرد و خواه زن * ( وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقاتِ ) * و صدقه دهندگان از هر دو طايفه به آنچه واجب است در مال ايشان از زكات و اخماس * ( وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِماتِ ) * و روزه داران از براى خدا از رجال و نساء مراد صوم مفروض است و گويند كه هر كه هر هفته درهمى تصدق كند و در ايام بيض به روزه باشد از صائمين و صائمانست * ( وَالْحافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحافِظاتِ ) * و مردان و زنان نگاهدارنده فرجهاى خود را از حرام * ( وَالذَّاكِرِينَ اللَّه كَثِيراً ) * و مردان ذكر گوينده مر خداى را ذكرى بسيار در زمان بسيار بقلوب و السنه * ( وَالذَّاكِراتِ ) * و زنان ياد كننده مر خداى را بطريق مذكور و قرآن خواندن و مشغول شدن بعلم و دعا از جملهء ذكر است * ( أَعَدَّ اللَّه لَهُمْ ) * آماده كرده است خدا ايشان را از ذكور و اناث * ( مَغْفِرَةً ) * آمرزش گناهان * ( وَأَجْراً عَظِيماً ) * و مزد بزرگ بر طاعت ايشان تذكير ضمير لهم باعتبار تغليب است در آيه وعدهء ازواج رسولست و اقبال ايشان بر طاعت و تدرع ايشان بخصال مذكوره و گويند چون در حق ازواج آيات متقدمه نازل گشت زنان اهل اسلام گفتند يا رسول اللَّه ما نزل فينا شيئى در حق ما چيزى نازل نشده حقتعالى اين آية را براى ايشان فرو فرستاد و بدانكه عطف اناث بر ذكور به جهت اختلاف جنسين است و توسيط عاطف بينهما واجبست گاهى كه مشترك باشند در حكم واحد و از اين قبيل است قوله تعالى ثَيِّباتٍ وَأَبْكاراً و اما عطف زوجين بر زوجين بعطف جمع به جهت تغاير وصفين است و در مثل اين عطف واجب نيست كما فى قوله مسلمات مؤمنات و فايدهء ذكر عطف در اين قسم به جهت دلالتست بر آنكه اعداد معد براى ايشان به جهت جمع ميان اين صفاتست فكانه قيل ان الجامعين و الجامعات لهذه الطاعات اعد اللَّه لهم و حذف مفعول حافظات و ذاكرات به جهت آنست كه ذكر آن در حافظين و ذاكرين دالست بر آن ابو سعيد خدرى و ابو هريره از رسول ( ص ) روايت كردهاند كه هر كه در شب بيدار شود و اهل خود را بيدار كند و دو ركعت نماز بگذارد با ايشان حقتعالى نام ايشان را از جملهء الذاكرين اللَّه كثيرا و الذاكرات ثبت كند از عبد اللَّه عباس روايتست كه روزى ميكائيل نزد سيد عالم آمد و گفت يا رسول اللَّه بگو
سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله الا اللَّه و اللَّه اكبر و لا حول و لا قوة الا باللَّه العلى العظيم
عدد ما علم و زنة ما علم و ملا عما علم هر كه اينكلمات بگويد نام او در ميان كسانى نويسند كه خدا را بسيار ياد كند و از افضل ذاكران باشد و عطاء بن ابى رياح روايت كند كه هر كه خود را به خدا تفويض كند داخل شود در قول اول كه ان المسلمين
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 290
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٩٠