حال من و شما بر او مخفى نخواهد بود و صدق من در دعوى بطلان شما بر او پوشيده و پنهان نخواهد بود * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا ) * و آنان كه گرويدهاند * ( بِالْباطِلِ ) * به غير اللَّه كه خداى به حق است يعنى بپرستش معبودان باطل قيام نمودند * ( وَكَفَرُوا بِاللَّه ) * و كافر شدند به خدا و وحدانيت او و گويند مراد يهوديه و نصرانيهاند كه پيروى هواى نفس و شيطان كردهاند و تبعيت ايشان اختيار نموده با وجود ظهور معجزهء نيره به پيغمبر نگرويدهاند و انكار صفات آن حضرت نمودهاند كه حقتعالى در تورية و انجيل بيان آن فرموده * ( أُولئِكَ ) * آن گروه * ( هُمُ الْخاسِرُونَ ) * ايشانند زيانكاران كه بدل كردهاند كفر را بايمان و آتش نيران را بروضات چنان اختيار كردهاند مرويست كه كعب بن اشرف و اصحاب او گفتند كه يا محمد من يشهد لك بانك رسول اللَّه فنزلت قل كفى باللَّه الخ * ( وَيَسْتَعْجِلُونَكَ ) * و بشتاب در ميخواهند از تو كافران * ( بِالْعَذابِ ) * بنزول عذاب از روى جحود و عناد و استهزاء و تكذيب چون نضر ابن حارث و امثال او كه ميگويند فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ هم چنان كه اصحاب ايكه مىگفتند كه فاسقط علينا كسفا من السماء * ( وَلَوْ لا أَجَلٌ مُسَمًّى ) * و اگر نه مدتى بودى نام برده و معين و مقرر براى عذاب هر قومى و تاخير آن از اينوقت به جهت حكمت و مصلحت در آن * ( لَجاءَهُمُ الْعَذابُ ) * هر آينه آمدى بمستعجلان عذاب موعود بر سبيل عجله ابن عباس فرموده كه اگر نه آنست كه من وعده دادهام تو را كه در عهد تو ايشان را عذاب استيصال نكنم و عذاب ايشان را بقيامت افكنم هر آينه بنزول عذاب تعجيل كردمى لقوله تعالى بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ و الساعة ادهى و امر * ( وَلَيَأْتِيَنَّهُمْ ) * و بىشك خواهد آمد عذاب بديشان * ( بَغْتَةً ) * از روى فجاءت يعنى بدون ظهور علامات بيكبار عذاب بر ايشان نازل خواهد شد در دنيا مانند واقعهء بدر و يا عذاب قبر و يا در روز رستخيز * ( وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ ) * و حال آنكه ايشان ندانند آمدن آن را يعنى ناگهان بر ايشان فرود آيد كه از آن بىخبر باشند و بعد از آن بيان ميفرمايد كه موعد عذاب ايشان آتش دوزخست بقوله * ( يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ ) * طلب تعجيل مىكنند از تو بحلول عذاب * ( وَإِنَّ جَهَنَّمَ ) * و حال آنكه دوزخ * ( لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ ) * فرو گرفته است و احاطه كرده بنا گرويدگان يعنى موجبات جهنم چون كفر و معاصى محيطست بايشان و يا آنكه چون موجبات آن بايشان احاطه كرد پس گويا بالفعل جهنم محيط است بايشان و يا فاعل بمعنى مستقبل بود و به جهت تحقق وقوع عذاب دوزخ و ثبوت و دوام آن به صورت
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 148
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٤٨