بلكه قرآن * ( آياتٌ بَيِّناتٌ ) * آيتهاى روشن است * ( فِي صُدُورِ الَّذِينَ ) * در سينه هاى آنان كه * ( أُوتُوا الْعِلْمَ ) * داده شدهاند دانش يعنى مؤمنان اهل كتاب يا پيغمبر و ساير علماى امت كه آن را ياد ميگيرند تا هيچ كس تحريف نتواند كرد و معانى آن را در دل خود راسخ ميسازند و از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه ( ع ) مرويست كه
هم الأئمة من آل محمد
يعنى مراد به اين اهل علم كه حافظ قرآنند ائمهء معصومينند و دو چيز است كه از خصايص قرآنست يكى آنكه معجزاتست دوم آنكه محفوظست در صدور يعنى آن را ياد مىگيرند و از ياد ميخوانند چه كتب سالفه معجز نبودهاند و هيچكس از ياد نميخواند بلكه از اوراق كتاب ميخواندهاند پس اين دو چيز مخصوص به قرآن باشد و از قتاده نيز مرويست كه اعطى هذه الامة الحفظ و من كان قبلها لا يقرؤن الكتاب الا نظرا فاذا اطبقوه لم يحفظوا ما فيه الا المبتيين و نزد ضحاك ضمير هو راجع بپيغمبر است يعنى آن حضرت با ظهور معجزه از او و علم به آنكه اميست كه نميخواند و نمينويسد آيتهاى روشنست همهء آنان را كه دانااند بكتب الهى و واقف بر صفات و سمات حضرت رسالت پناهى * ( وَما يَجْحَدُ بِآياتِنا ) * و منكر نشوند آيتهاى ما را كه قرآنست يا محمد * ( إِلَّا الظَّالِمُونَ ) * مگر كاملان و متوغلان در ظلم و بيرون رفتكان از دايره حق و صواب كه مكابره مىكنند و جحود و عناد ميورزند يا وجود وضوح دلايل اعجاز مراد جميع كفرهاند يا يهود على اختلاف التفسيرين
* ( وَقالُوا ) * و گفتند كافران مكه از يهود و نصارى * ( لَوْ لا أُنْزِلَ ) * چرا فرو فرستاده نميشود * ( عَلَيْه ) * بر محمد ( ص ) * ( آياتٌ مِنْ رَبِّه ) * نشانهء از پروردگار خود مراد آيه مقترح است كقوله وَقالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الأَرْضِ يَنْبُوعاً الآيات و يا مراد آيات نازله است بر انبياى سابقه چون ناقه صالح و عصاى موسى و مائدهء عيسى * ( قُلْ إِنَّمَا الآياتُ ) * بگو جز اين نيست كه آيتها و معجزه ها * ( عِنْدَ اللَّه ) * نزديك خدا است هر گاه كه خواهد و هر جا كه اراده نمايد و بر هر كه مصلحت بيند فرو فرستد بآنطريقى كه خواهد و لهذا آيات انبيا موافق يك ديگر نبودهاند و هر پيغمبرى را معجزهء كه اصلح بوى و امت وى بوده كرامت كرده پس اظهار آن بقبضهء اقتدار و اختيار من نيست تا آنچه شما را خوش ايد بشما نمايم * ( وَإِنَّما أَنَا ) * و جز اين نيست كه من * ( نَذِيرٌ مُبِينٌ ) * بيم كنندهام آشكارا يعنى از شان من همين انذار و تخويف است بلغتى كه شما دريابيد و من به اين اقدام مينمايم يا اظهار معجزه بر صدق دعوى خود و چون آيات در حكم آيهء واحدهاند چه غرض از آن ثبوت نبوت است و آن بهر يك از آن حاصل مىشود پس اينكه با وجود ظهور بعضى از آن اقتراح بعضى
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 146
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٤٦