و يا متبين بودند به آنكه عذاب بايشان لاحق شود باخبار انبياء عليهم السّلام مر ايشان را لكن در طغيان و كفر و لجاج و عناد ورزيدند تا هلاك شدند و يا زيرك و باريك بين بودند به گمان خود و سخن پيغمبران را نامعقول پنداشتند * ( وَقارُونَ وَفِرْعَوْنَ وَهامانَ ) * عطفست بر عادا تقديم قارون جهة شرف نسب او است چه عم زادهء موسى بود يعنى ياد كن قصه قارون و فرعون و هامان را * ( وَلَقَدْ جاءَهُمْ مُوسى ) * و بدرستى كه آمد بايشان موسى * ( بِالْبَيِّناتِ ) * بحجتهاى روشن و معجزه هاى هويدا * ( فَاسْتَكْبَرُوا ) * پس سركشى كردند * ( فِي الأَرْضِ ) * در زمين مصر و طلب تكبر و تعظم كردند * ( وَما كانُوا سابِقِينَ ) * و نبودند پيشى گيرندگان بر حكم خدا و فوت كنندگان عذاب از او بلكه عذاب خدا بايشان رسيد و اين ماخوذ است از سبق طالبه اذا فاته
* ( فَكُلًّا ) * پس هر يك از آنها را كه ياد كرده شد * ( أَخَذْنا بِذَنْبِه ) * گرفتيم بگناه ايشان و در عقبة عقاب و نكال كشيديم * ( فَمِنْهُمْ ) * پس بعضى از ايشان * ( مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْه ) * كسى بود كه فرستاديم بر او * ( حاصِباً ) * باد سختى كه در او سنگ ريزه بود يعنى قوم هود و لوط * ( وَمِنْهُمْ ) * و برخى از ايشان * ( مَنْ أَخَذَتْه الصَّيْحَةُ ) * كسى بود كه بگرفت او را عذاب صيحه چون قوم ثمود و اهل مدين * ( وَمِنْهُمْ ) * و بعضى ديگر از ايشان * ( مَنْ خَسَفْنا ) * كسى بود كه فرو برديم * ( بِه الأَرْضَ ) * او را در زمين چون قارون * ( وَمِنْهُمْ ) * و برخى از ايشان * ( مَنْ أَغْرَقْنا ) * كسى بود كه غرق ساختيم او را در دريا چون قوم نوح و فرعونيان * ( وَما كانَ اللَّه لِيَظْلِمَهُمْ ) * و نبود خداى كه ستم كرده باشد بر ايشان يعنى پى جرم ايشان را عقوبت كرده باشد و قبل از ازاحهء علت هلاك كرده باشد چه اين خلاف عادة اللَّه است و مخالف عدل و حكمة او * ( وَلكِنْ كانُوا ) * و لكن بودند ايشان كه بجهل و عناد و جحود * ( أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ) * بر نفسهاى خود ستم ميكردند و خود را بكفر و معصيت هدف تير عذاب ميساختند * ( مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا ) * مثل و داستان آنان كه فرا گرفتند * ( مِنْ دُونِ اللَّه ) * بجز از خداى * ( أَوْلِياءَ ) * دوستان يعنى خدايان و اعتماد بر آنها كردند و بر دين و كيش خود استناد نمودند * ( كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ ) * مانند مثل و داستان عنكبوت است كه براى خود * ( اتَّخَذَتْ بَيْتاً ) * فرا گيرد خانهء يعنى مثل ايشان در ضعف و سستى و عدم اعتماد نسبت بعنكبوتست كه اتخاذ بيت كند و مثل موحدان نسبت به كسى ماند كه خانه را به گچ و آجر و سنگ بسازد بر مبناى محكم بلكه كيش كفار اوهن از
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 136
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٣٦