دروغ گويانند در سخن خود كه ميگويند كه ما خطاياى شما را برداريم و عقوبة شما را بكشيم چه آنچه از آن خبر ميدهند مطابق واقع نيست و بجهة عدم قدرت آن را بفعل نيارند و يا قلوب آنها مخالف قول ايشانست در آنچه ميگويند من اول براى تبيين است و ثانيه مزيده و تقدير اينكه ( و ما هم بحاملين شيئا من خطاياهم ) يعنى ايشان بردارندگان نباشند هيچ چيز را از خطاياى اهل ايمان و قادر نباشند بر حمل اندك و بسيار آن به جهت گرانى بار گناه خود و بار گناه آنان نيز كه بسبب ايشان گمراه شدهاند كما قال اللَّه تعالى * ( وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ ) * و هر آينه بر خواهند داشت در قيامت بارهاى گران خود را * ( وَأَثْقالًا ) * و بار گران ديگران را * ( مَعَ أَثْقالِهِمْ ) * با بارهاى گران خود يعنى وزر و بال آنان را كه گمراه ساختهاند اضافهء اثام و جرايم ايشان خواهند ساخت بدون آن كه از وزر و و بال اهل ضلال كه اضلال ايشان نموده باشند چيزى كم كنند * ( وَلَيُسْئَلُنَّ ) * و هر آينه برو به تبكيت و تقريع پرسيده خواهند شد متبوعان * ( يَوْمَ الْقِيامَةِ ) * روز رستخيز * ( عَمَّا كانُوا يَفْتَرُونَ ) * از آنچه هستند كه بر ميبافند از اباطل و حيل كه بسبب آن اضلال خلق ميكنند و افترا و كذب كه بر خدا و رسول مينهند و نزد بعضى معنى آنست كه كفار بردارند اثقال گناهان را كه متعدى به غير نبوده چون عبادت اصنام و شرب خمر و امثال آن و اشتمال ذنوبى كه متعدى به غير بوده چون ظلم و تعدى بر غير و اصح آنست كه مراد بر داشتن ايشانست اثقال ضلالت خود و اضلال غير را بدون آنكه از اثقال و اوزار اهل اضلال كه ضلال ايشان كرده باشند نقصى يابد كما
قال النبى صلَّى اللَّه عليه و آله من سن سنة سيئة فله وزرها و وزر من عمل بها الى يوم القيمة من غير ان ينقص من اجره شيئى
و نظير اينست كريمهء لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَمِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ حسن بصرى از رسول روايت كرده كه اى ما داع الى هدى فاتبع عليه و عمل به فعليه مثل اجر الذين اتبعوه و لا ينقص من ذلك اجره من شيئى و اى ما داع الى ضلالة فاتبع عليها و عمل بها فعليه مثل اوزار الذين اتبعوه و لا ينقص ذلك من اوزارهم من شيئى هر داعى كه دعوت به راه راست كند و مردمان او را متابعت كنند مر او را باشد مزد آنان كه عمل كرده باشند بى آن كه از مزد ايشان چيزى كم شود و هر داعى كه دعوت كند بضلالت و مردمان او را متابعت كنند بر او بوده باشد مانند گناه ايشان بىآنكه از اوزار ايشان چيزى كم كند و بدان كه وجه اتصال آيهء وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا بما قبل آنست كه چه حقتعالى بيان حال منافقان نمود نزد ايراد شبهه بر ايشان در اين آيه بيان فرمود كه واجبست بر اهل ايمان كه فريب نخورند به آنچه اهل كفر
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 121
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٢١