* ( سَبْعَ بَقَراتٍ سِمانٍ ) * هفت گاو فربه كه از جوى خشكى بيرون آمدند و بعد از آن * ( يَأْكُلُهُنَّ ) * مىخوردند و فرو ميبردند ايشان را * ( سَبْعٌ عِجافٌ ) * هفت گاو لاغر و در شكمهاى ايشان هيچ زياد نشد * ( وَسَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ ) * و ديدم هفت خوشه سبزتر و تازه كه دانهاى ايشان منعقد شده بود * ( وَأُخَرَ ) * و هفت خوشه ديگر ديدم * ( يابِساتٍ ) * خشك شده يعنى رسيده و بدر و آمده پس اين خوشهاى خشك بر آن خوشه هاى سبز پيچيدند و در حال آنها را زير كردند و بپوشيدند و ترك بيان اينحال به جهت استعانت از آن به آنچه از حال بقرائت بيان فرموده و بعد از تقرير اين خواب گفت * ( يا أَيُّهَا الْمَلأُ ) * اى گروه كاهنان و معبران كه اشراف قومايد * ( أَفْتُونِي ) * فتوى دهيد يعنى جواب گوئيد مرا * ( فِي رُءْيايَ ) * در تعبير خواب من * ( إِنْ كُنْتُمْ ) * اگر هستيد شما كه از روى دانش * ( لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ ) * مر خواب را عبور مىكند و به عبادت آن عالميد اگر تعبير آن را نيك ميدانيد و تعبير عبارت است از انتقال از صور خياليه بمعانى نفسانيه كه آن صور مثال اين معانيست و اشتقاق آن از عبور است يعنى مجاوزه از صورت بمعنى و لام براى بيانست يا براى تقويت عامل چه فعل هر گاه مؤخر واقع شد از مفعول خود و ضعيف گشت به جهت اين تقويت داده مىشود بلام و چون اهل تعبير از علما و حكما اين واقعه را استماع كردند * ( قالُوا ) * گفتند در جواب ملك كه * ( أَضْغاثُ أَحْلامٍ ) * اين خوابهاى شوريده است * ( وَما نَحْنُ ) * و نيستيم ما * ( بِتَأْوِيلِ الأَحْلامِ ) * بتعبير اين نوع خوابها * ( بِعالِمِينَ ) * دانايان چه ما تعبير منامات صادقه ميدانيم و اين از قبيل منامات باطله است ملك ريان از جواب ايشان متحير گشته در درياى تفكر غوطه خورد كه اين مشكل من كه گشايد و راه تعبير اين واقعه به من كه نمايد مصرع يا رب اينخواب پريشان مرا تعبير چيست ساقى كه ملك را بجهة خواب متفكر و متغير ديد از حال يوسفش ياد آمد كما قال * ( وَقالَ الَّذِي ) * و گفت آن كسى كه * ( نَجا مِنْهُما ) * نجاة يافته بود از آن دو بنده زندانى يعنى ساقى * ( وَادَّكَرَ ) * و ياد كرد از قول يوسف كه اذكرنى عند ربك * ( بَعْدَ أُمَّةٍ ) * پس از زمانى مجتمع الاجزاء الكثيرة يعنى دور و دراز اين جملهء معترضه است و قوله * ( أَنَا أُنَبِّئُكُمْ ) * مقول قال است يعنى بعد از مدت متمادى كه يوسف در خيال او در آمد گفت من خبر دهم شما را * ( بِتَأْوِيلِه ) * بتعبير اينخواب * ( فَأَرْسِلُونِ ) * پس بفرستيد مرا بزندان كه در آنجا كسى هست كه علم تعبير نيكو ميداند ملك از اينخبر شاد گشته حكم فرمود كه
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 48
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٨