بانى له عبد صريح است در بطلان اعتقاد غلات كه در محبت او افراط كردهاند و از حد مرتبه او در گذشتهاند و قائل بالوهيت او شدهاند و اخو رسول اللَّه مصرحست بر رد اعتقاد نواصب كه به جهت عناد و حسد در محبت او تقصير نمودهاند از مرتبهء خلافتش منع كردند و بعد از اينقول ميفرمود كه لا يقولها بعدى الا كذاب يعنى اين كلمه را كسى ديگر بعد از گفتن من نگويد مگر دروغ گويى كه مدعى غير مرتبه خود باشد مراد جماعتىاند كه بنا حق دعوى خلافت رسول خدا كردند و او را در كنج خمول نشانيدند و باتفاق جميع امت آن حضرت از ابتداى صغر سن تا حين وفات جز خداى نپرستيد و روى مبارك خود را جز پيش خداى بر زمين ننهاد و از شرك بت پرستيدن مبرا بود و هر كه جز از وى بود اسلام او بعد از كفر و بت پرستيدن بود پس چنان كه عيسى را پيش از بلوغ و قبل از تكليف كمال عقل دادند تا اقرار كرد به عبوديت خدا و گفت انى عبد اللَّه امير المؤمنين ( ع ) را نيز قبل از بلوغ كمال عقل دادند تا رسول ( ص ) او را تكليف دعوت كرد و محل و مرتبهء او قابل دعوت آمده پيش از تكليف و وقت بلوغ كه محل تكليف بندگان نيست در اسلام در آمد و ديگران را بوقت تكليف ايشان بضرب ذو الفقار باسلام در آورد و ايشان مفاخرت كرد و فرمود
سبقتكم الى الاسلام طرا غلاما ما بلغت اوان حلم
از سدى منقول است كه در آن وقت كه مريم اشاره كرد بقوم خود كه با عيسى سخن گوئيد ايشان در غصب شده گفتند ( لسخريتها بنا اشد علينا من زناها ) سخريه و استهزاى مريم بما سختتر است بر ما از زناى او و عيسى زبان بگفتار انى عبد اللَّه بگشود و از آن متعجب شده گفتند ان هذا الامر عظيم اين امرى عظيم و عجيب و غريب است پس همه متوجه عيسى شدند تا ديگر از او چه صادر شود فرمود كه * ( آتانِيَ الْكِتابَ ) * داده است خدا مرا كتاب يعنى حكم كرده در ازل كه انجيل به من دهد و ميتواند بود ذكر بيان به صورت ماضى به جهت تحقق وقوع باشد و معنى اينكه ( سيؤتينى الكتاب ) يعنى زود باشد كه خداى تعالى كتاب انجيل به من دهد و ثعلبى در تفسير خود آورده كه مراد آنست كه تعليم داده مرا تورية در شكم مادر و مثل اينست قوله * ( وَجَعَلَنِي نَبِيًّا ) * و گردانيد مرا پيغمبر يعنى حكم كرده كه پيغمبرى به من دهد يا زود باشد كه مرا مبعوث سازد و بنا بر اين معنى تكلم وى به جهت معجزه مريمست براى برائت ساحت وى و از جبائى و حسن منقولست كه حق سبحانه او را در صغر سن كمال عقل داد و پيغمبر ساخت او را در آن حال كه چهل روز داشت بروايت وهب يا در همان ساعت كه متولد شد و بروايت ابن عباس و اكثر مفسران دعوى پيغمبرى كرد و تلاوت انجيل مينمود و تكلم بطريق اعجاز مينمود و بندگان خدا را دعوت ميكرد و ظاهر آيه مطابق اين قولست * ( وَجَعَلَنِي مُبارَكاً ) * و ساخت مرا با بركت و نفع * ( أَيْنَ ما
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 401
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٠١