صورت صواب بايشان نمايد تا مرتكب آن شوند اين اعتراض است براى بيان مواعيد شيطان * ( إِنَّ عِبادِي ) * بدرستى كه بندگان خالص و برگزيده من كه به حكم هؤلاء فى الجنة براى بهشت آفريده شدهاند * ( لَيْسَ لَكَ ) * نيست تو را * ( عَلَيْهِمْ ) * بر اغواى ايشان * ( سُلْطانٌ ) * تسلط و قدرت يعنى همه كس را توانى فريفت مگر بندگان مرا قشيرى گفت كه بنده حق آنست كه در بند غير او نباشد * ( وَكَفى بِرَبِّكَ ) * و پسنديده است پروردگار تو * ( وَكِيلًا ) * نگه دار بندگان خود را از اضلال تو بوسيله دلايل هاديه و حجج واضحه كه زاجر است از اطاعت تو يا كافيست او در آنكه كار خود را به او باز گذارند و از وساوس تو ملتجى به او شوند و به او استعانة نمايند از مكر و فريب تو و بعد از ذكر شيطان و ذكر مشركان و عبده اوثان احتجاج ميفرمايد بر ايشان بدلايل توحيد و ايمان بقوله * ( رَبُّكُمُ الَّذِي ) * پروردگار شما آن كس است كه بقدرت كامله * ( يُزْجِي ) * ميراند و روان ميگرداند * ( لَكُمُ الْفُلْكَ ) * براى شما كشتى را * ( فِي الْبَحْرِ ) * در دريا بوسيله رياح و نگه داشتن آن را بر سراب * ( لِتَبْتَغُوا ) * تا بجوئيد * ( مِنْ فَضْلِه ) * از فضل او يعنى روزى خويش را كه ربح معاملاتست و گويند كه آن فضل سود است با متعه كه بىعبور بر دريا بدست نيايد * ( إِنَّه كانَ ) * بدرستى كه خداى هست * ( بِكُمْ رَحِيماً ) * بشما مهربان كه كارهاى مشكل بر شما آسان ميگرداند و اسباب ما يحتاج شما را مهيا كند و بعد از آن از احوال سكنه كشتى خبر ميدهد كه * ( وَإِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ ) * چون برسد شما را سختى يعنى خوف غرقشدن * ( فِي الْبَحْرِ ) * در دريا * ( ضَلَّ ) * گم شود و برود از خواطرهاى شما * ( مَنْ تَدْعُونَ ) * هر كرا ميخوانيد و ميپرستيد * ( إِلَّا إِيَّاه ) * مگر او را كه خداوند يگانه است و يكتا يعنى كه در آن جز وى را نميخوانيد و نجات جز از وى نميجوئيد * ( فَلَمَّا نَجَّاكُمْ ) * پس آن هنگام كه برهانيد شما را از غرقشدن بمحض فضل خود و برسانيد * ( إِلَى الْبَرِّ ) * بسوى بيابان * ( أَعْرَضْتُمْ ) * برگشتيد از توحيد و باز روى بپرستش بتان آورديد و گويند اعراض بمعنى اتساع است در كفر آن نعمت يعنى در كافر نعمتى توغل كرديد بعد از نجات از غرق * ( وَكانَ الإِنْسانُ ) * و هست آدمى * ( كَفُوراً ) * بسيار ناسپاس هر نعمت خداوند خود را اين در حكم تعليل اعراض است * ( أَ فَأَمِنْتُمْ ) * همزه براى انكار است و فا عطفست بر محذوفى اى أ نجوتم أ فأمنتم يعنى آيا نجات يافتيد بعد از رسيدن شما از دريا بصحرا پس ايمن شديد
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 289
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٨٩