معلوم شد كه اينان در بيم و اميدند همچه ساير بندگان پس چگونه ايشان را پرستش توان كرد نزد ابن عباس و اكثر مفسران آن است كه مراد عيسى و مادرش است و ملائكه كه كافران ايشان را ميپرستيدند بعد از آن بر سبيل تهديد ميفرمايد * ( وَإِنْ مِنْ قَرْيَةٍ ) * و نيست هيچ ديهى و شهرى * ( إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوها ) * مگر كه ما هلاك كنندهايم اهل آن را بمرگ و فنا * ( قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ ) * پيش از روز قيامت * ( أَوْ مُعَذِّبُوها ) * يا عذاب كننده آن بقتل و قحط و جز آن * ( عَذاباً شَدِيداً ) * عذابى سخت يعنى اگر مؤمن و صالحاند بموت و اگر كافر و فاسقاند به عذاب * ( كانَ ذلِكَ ) * هست اينحكم * ( فِي الْكِتابِ ) * در لوح محفوظ * ( مَسْطُوراً ) * نوشته شده آوردهاند كه قريش از حضرت رسول ( ص ) معجزها طلبيدند از جمله آنكه كوه صفا را از زر خالص سازد و جبال مكه را محو كند تا زمين گشاده گردد و صالح زراعت شود تا باغ و بوستان سازند حقتعالى فرمود * ( وَما مَنَعَنا ) * و باز نميدارد ما را * ( أَنْ نُرْسِلَ بِالآياتِ ) * از آنكه فرستيم معجزات مقترحهء قريش را * ( إِلَّا أَنْ كَذَّبَ ) * مگر آنكه تكذيب كردند * ( بِهَا ) * بآيات مقترحهء خويش * ( الأَوَّلُونَ ) * پيشينيان يعنى امم گذشته معجزات طلبيدند و ما بر دست پيغمبران ظاهر كرديم و آنان كه تكذيب كردند ما ايشان را مستاصل گردانيديم پس اگر آنچه اين امت ميطلبند از معجزات بظهور آريم ميدانيم كه ايشان نخواهند گرويد و هر آينه عذاب استيصال بايد فرستاد بايشان و مادر ازل حكم كردهايم كه ايشان را مستاصل نسازيم به جهت شرف محمد ( ص ) يا به جهت آنكه از نسل ايشان مؤمنان بيرون خواهيم آورد و گويند معنى آنست كه ما ارسال آيات مقترحه نميكنيم مگر به جهت علم ما بعدم ايمان ايشان پس انزال ما عبث باشد و فايده در آن نباشد هم چنان كه امم سالفه نزد نزول آيات و معجزات ايمان نياوردند و يا ما انزال آيات مقترحه نميكنيم به جهت آنكه ابا و اسلاف شما مثل اين را اقتراح كردند و بعد از انزال ايمان نياورند و شما بر اثر ايشان اقتدا ميكنيد پس هم چنان كه ايشان ايمان نياوردند شما نيز ايمان نخواهيد آورد و بعد از آن ذكر بعضى از امم ماضيه مىكند كه به جهت تكذيب آيات مقترحه هلاك شدند و ميفرمايد كه * ( وَآتَيْنا ثَمُودَ ) * و داديم ثمود * ( النَّاقَةَ ) * قوم ثمود را ناقة باقتراح ايشان از صالح پيغمبر ( ص ) * ( مُبْصِرَةً ) * در حالتى كه بينه بود پيدا و هويدا يعنى آن را از سنگ بيرون آورديم بر وجهى كه بمعانيه آن را ميديدند و يا خداوند بصيرة مردمان بود * ( فَظَلَمُوا ) * پس كافر شدند * ( بِهَا ) * بدان ناقه و او را پى كردند و بتمامى هلاك شدند * ( وَما نُرْسِلُ ) * و ما نميفرستيم * ( بِالآياتِ ) * معجزات مقترحه را * ( إِلَّا تَخْوِيفاً ) * مگر براى ترسانيدن از
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 283
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٨٣