خالى از شايبه شرك چه قبول عمل فرع ايمان صحيح است * ( فَأُولئِكَ ) * پس آن گروه كه جامع شروط ثلاثهاند يعنى طالب آخرت و سعى ايمان * ( كانَ سَعْيُهُمْ ) * هست شتافتن ايشان * ( مَشْكُوراً ) * مقبول و پسنديده نزديك خداى تعالى يعنى مثاب بر آنچه شكر از جانب خداى اعطاى ثوابست بر طاعت
* ( كُلًّا نُمِدُّ ) * هر يك را از آن گروه كه طالبان دنيا و جويندگان عقبىاند مدد كنيم بر وجه مصلحت و طبق حكمت * ( هؤُلاءِ ) * آن گروه را به مقدار كفايت * ( وَهَؤُلاءِ ) * و آن گروه را به قدر همت يعنى هيچكدام را محروم نگردانيم بلكه مدد كنيم * ( مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ ) * از عطاى خداوند تو * ( وَما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ ) * و نيست عطاى آفريدگار تو * ( مَحْظُوراً ) * منع كرده و بازداشته از مؤمن و كافر مؤمن را هر دو سراى و كافر را در دنيا چه بخل به حضرت او روا نيست * ( انْظُرْ ) * بنگر بديدهء اعتبار كه از روى حكمت و مصلحت * ( كَيْفَ فَضَّلْنا ) * چگونه افزونى دادهايم * ( بَعْضَهُمْ ) * بعضى آدميان را * ( عَلى بَعْضٍ ) * بر بعض ديگر از ايشان در روزى كه بعضى را در آن سعة است و برخى را عسرت يا در صحت و مرض ما تفضيل دادهايم برخى را كه جوياى عقاباند بتوفيق و لطف بر بعضى كه طالب دنيااند بر وجه تخليه كه ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا در شأن ايشانست * ( وَلَلآخِرَةُ ) * و هر آينه آن سراى آخرت * ( أَكْبَرُ دَرَجاتٍ ) * بزرگتر است از روى درجها و مرتبه ها * ( وَأَكْبَرُ تَفْضِيلًا ) * و بزرگتر بر وجه افزونى نهادن يعنى تفاوت در آخرت بيشتر است زيرا كه تفاوت بهشت بدرجاتست و مسافت از درجه تا درجه برتر از ما بين زمين و آسمان باشد و تفاوت دوزخ بدركات آنست و از دركه تا دركه برتر از زمين تا آسمان خواهد بود * ( لا تَجْعَلْ ) * خطاب بحضرتست و مراد هر يك از امتند يعنى فرا مگير اى بنده * ( مَعَ اللَّه ) * با خداى به حق * ( إِلهاً آخَرَ ) * خداى ديگر را در الوهيت و عبادت * ( فَتَقْعُدَ ) * پس بنشينى در دوزخ جاويدان * ( مَذْمُوماً ) * نكوهيده اين از افعال ناقصه است به معنى ( تصيير و مذموما ) خبر آن مانند ( حتى فقدت كانها حرية ) يعنى گروهى در دوزخ نكوهيده و موصوف به همه بديها يا مذموم از لسان ملائكه و مخذول از عنايت خدا * ( مَخْذُولًا ) * فرو گذاشته يعنى محروم از همه نيكوها * ( وَقَضى رَبُّكَ ) * و حكم كرد پروردگار تو اى محمد ( ص ) بر جميع مكلفان حكمى مقتضى و مقطوع * ( أَلَّا تَعْبُدُوا ) * به آنكه مپرستيد يعنى تو و امت تو پرستش منمائيد * ( إِلَّا إِيَّاه ) * مگر او
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 265
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٦٥