و با آنان كه ايشان * ( مُحْسِنُونَ ) * نيكوكارانند يعنى موحدان و مخلصان در طاعت و گفتهاند تقوى اشارتست بتعظيم امر خدا و احسان عبارت از شفقت بر خلق خدا و مدار كار اسلام و ايمان بر اين دو صفت است الجزء الخامس عشر من الاجزاء الثلاثين
سورة بنى اسرائيل
اين سوره مكيست نزد حسن مگر پنج آيه و او اينست كه وَلا تَقْتُلُوا النَّفْسَ و لا تَقْرَبُوا الزِّنى أُولئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ و أَقِمِ الصَّلاةَ و آتِ ذَا الْقُرْبى مدنيست و نزد قتاده و معدل از ابن عباس همه مكيست مگر هشت آيه وَإِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ الى قوله وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ و عدد آيات آن صد و سيزده است نزد كوفى و صدوده نزد باقيان و اختلاف در آيه لِلأَذْقانِ سُجَّداً است نزد كوفى ابى ابن كعب از پيغمبر ( ص ) روايت كرده كه هر كه سورة بنى اسرائيل قرائت كند دلش نرم شود آنجا كه ذكر مادر و پدر است و خداى تعالى او را در بهشت دو قنطار مزد بدهد و قنطارى هزار و دويست اوقيه باشد و هر اوقيه بهتر باشد از دنيا و هر چه در او است حسين بن ابى العلا از صادق ( ع ) روايت كرده كه هر كه در هر شب جمعه اين سوره را بخواند نميرد كه تا قايم آل محمد ( ص ) را دريابد و از ياران وى باشد و بدانكه چون حقتعالى ختم سوره كرد بذكر پيغمبر ( ص ) افتتاح سوره بنى اسرائيل كرد نيز بذكر آن حضرت و بيان اسراء او به مسجد اقصى كه مقدمه معراج آن حضرت است و فرموده
* ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى ) * بدانكه سبحان اسمى است بمعنى بسيج و تنزيه و گاهست كه بطريق عمليه آن را استعمال كنند و قطع اضافه او ميكنند و غير منصرف مىشود كقوله قد قلت لما جاءني فحزه سبحان من علقمة الفاجر و انتصاب آن بفعل متروك الاظهار است و تصدير كلام به آن به جهت تنزيه است از عجز از آنچه بعد از آن مذكور شود و از حضرت رسالة معنى سبحان اللَّه پرسيدند فرمود
تنزيه اللَّه عن كل سوء
يعنى پاك ميدانم از همه عيوب و نقص پاك و بىعيب دانستنى آن كسى را كه از روى كرامت * ( أَسْرى بِعَبْدِه ) * ببرد بندهء خود را كه محمد است ( ص ) * ( لَيْلًا ) * در شبى تنكير ليل بجهة دلالتست بر تقليل مدت اسراء يعنى در زمانى اندك از ساعات شب ببرد او را * ( مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ) * از مسجد حرام كه محيط است بحرم كعبه و نزد اكثر از خانه ام هانى كه حريم مسجد حرامست * ( إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى ) * بسوى مسجد دور تر از اهل مكه يعنى بيت المقدس