مصطفى ( ص ) * ( زِدْناهُمْ ) * بيفزايم ايشان * ( عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ ) * عذابى بالاى عذابى * ( بِما كانُوا ) * بسبب آنكه بودند كه بمنع مردمان از ايمان * ( يُفْسِدُونَ ) * تباهى ميكردند پس يك عذاب براى كفر ايشانست و ديگرى براى منع ديگران از اسلام و گفتهاند زيادتى عذاب آنست كه ماران بزرگ خلقت و عقربان عظيم جثه بر ايشان گمارند و اينان از ايشان گريزان شده خواهند كه ميان آتش پنهان شوند
سعيد بن جبير گفته كه كمترين عقربى كه در دوزخ باشد چند برابر شتر بختى باشد و كمترين مارى چند مقدار درخت خرماى بلند و تناور هر دوزخى را كه زخمى بزند چهل سال در آن باقى باشد و از ابن عباس نيز اين معنى منقولست و در زاد المسير آورده كه پنج جوى از روى گداخته به طرف ايشان روان گردد بسه جوى از آن معذب شوند در مقدار ساعات شبى از شبهاى دنيا و به دو جوى ديگر در مدت اندازه روزى از روزهاى آن جهان و گويند زيادتى عذاب بزمهرير باشد * ( وَيَوْمَ نَبْعَثُ ) * و ياد كن اى محمد ( ص ) روزى را كه برانگيزانيم در آن * ( فِي كُلِّ أُمَّةٍ ) * در ميان هر گروهى * ( شَهِيداً عَلَيْهِمْ ) * گواهى بر گفتار و كردار ايشان * ( مِنْ أَنْفُسِهِمْ ) * از نفسهاى ايشان يعنى پيغمبرى كه هم از ايشان مبعوث بود بديشان يا مؤمنان هر عصر بر كفار گواهى دهند و در اين دلالتست بر آنكه هر عصرى خالى نيست از كسى كه حجة باشد بر مردمان عصر * ( وَجِئْنا بِكَ ) * و بياريم ترا * ( شَهِيداً عَلى هؤُلاءِ ) * گواه بر اينگروه يعنى بر امت تا بر تصديق مؤمنان و تكذيب مشركان گواهى دهى افراد آن حضرت بذكر به جهت مزيت تشريف ويست و قوله * ( وَنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ ) * استينافست غير متعلق بما قبل يعنى فرو فرستاديم بر تو قرآن را * ( تِبْياناً ) * در حالتى كه بيانى روشن است * ( لِكُلِّ شَيْءٍ ) * براى هر چيز از امور دين بتفصيل يا اجمال كه بيان آن حواله بسنت مطهره باشد پس بيان آنچه محتاج اليه است از شرعيات در احكام منصوصه ظاهر است اگر غير منصوص باشد ببيان نبوى و ائمه معصومين صلوات اللَّه عليهم اجمعين كما قال أَطِيعُوا اللَّه وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ پس قرآن مفصلا و مجملا تبيان همه چيز است * ( وَهُدىً وَرَحْمَةً ) * و راه نمودنست به حق و بخشايش بر همه اگر به دو بگروند چه حرمان محروم از تفريط خودش است از نظر كردن در آن * ( وَبُشْرى ) * و مژده است ببهشت * ( لِلْمُسْلِمِينَ ) * مر مسلمانان را خاصه
بعد از آن بيان طريقه حسنه مىكند كه فاعل آن از مهالك دارين خلاص شده به منزل سعادت كه روضه رضوان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 214
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢١٤