كه در اينها * ( لآياتٍ ) * هر آينه علامتها و دليلها است بر وحدانيت صانع حكيم * ( لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ) * مر گروهى را كه تعقل كنند ذكر تفكر در اول و ذكر تعقل در اينجا جهت آنست كه چون در احوال نباتات خالى از خفايى نيست ذكر مناسب تفكر است و در اين دلالات كه بغايت ظاهر است مناسب ذكر عقل * ( وَما ذَرَأَ ) * عطفست بر ليل يعنى ديگر رام گردانيد آن چيزى را كه آفريده است * ( لَكُمْ ) * براى نفع شما * ( فِي الأَرْضِ ) * در زمين از هر چه بدان محتاجيد يعنى آسان گردانيد براى شما نفع گرفتن بدانها از مطاعم و مشارب و ملابس و مراكب و مناكح و امثال آن از ساير حيوانات و نباتات و معدنيات * ( مُخْتَلِفاً أَلْوانُه ) * در حالتى كه مختلفست هيئات و اشكال
و اصناف آن * ( إِنَّ فِي ذلِكَ ) * بدرستى كه در اختلاف مخلوقات از روى طبايع و هيئات و مناظر و خواص * ( لآيَةً ) * هر آينه دلالتست و نشانه بر قدرت صانع حكيم و وحدانيت او * ( لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ ) * گروهى را كه ياد كنند و در آن تامل نمايند * ( وَهُوَ الَّذِي ) * و اوست آنكه بقدرت كامله * ( سَخَّرَ الْبَحْرَ ) * مسخر گردانيد دريا را بحيثيتى كه متمكنيد بر ارتفاع بدان يكى آنكه در او صيد كنيد * ( لِتَأْكُلُوا مِنْه ) * تا بخوريد از آن * ( لَحْماً طَرِيًّا ) * گوشت تازه را يعنى ماهى وصف آن بطراوت بجهة آنست كه ارطب لحوم است و اسرع بفساد تا مسارعة كنند باكل آن و از اين اظهار قدرتست در خلق آنچه گوشت عذب طريرا از آب شور ايجاد فرموده و باجماع فقها مراد به آن ماهى است كه ذى فلس باشد چه غير ذى فلس حرام است باتفاق * ( وَتَسْتَخْرِجُوا ) * و ديگر غوص ميكنيد در او تا بيرون آريد * ( مِنْه ) * از آن * ( حِلْيَةً تَلْبَسُونَها ) * پيرايه كه پوشيد يعنى استخراج ميكنيد آنچه از آن پيرايه ميسازيد چون لؤلؤ و مرجان كه مىپوشند آن را زنان شما و چون تزيين نساء براى رجال باشد پس به جهت اين حليه را برجال نسبت داد * ( وَتَرَى الْفُلْكَ ) * و مىبينى كشتيها را * ( مَواخِرَ ) * راننده و شكافنده آب * ( فِيه ) * در دريا اشتقاق آن از مخر است كه بمعنى شق ماء است و گويند آن صورت جريان سفينه است * ( وَلِتَبْتَغُوا ) * و ديگر تسخير بحر كرد مر شما را براى آنكه بجوئيد بر كوب در كشتى * ( مِنْ فَضْلِه ) * از سود كه سبب سعة رزقست * ( وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ) * و شايد كه شكر گوئيد خداى را بر نعمة تسخير دريا و ترتيب كشتى و اينكه تخصيص اين نعمة كرده به تعقيب شكر بجهة آنست كه اقوى است در باب انعام از حيثيت آنكه مهالك را سبب انتفاع و تحصيل معاش گردانيده صاحب كشف الاسرار
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 180
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٨٠