خوردن تمام آب را بيك نوبة حاصل كه ما اينهمه نشانها بثمود داديم * ( فَكانُوا عَنْها ) * پس بودند از آن آيات * ( مُعْرِضِينَ ) * روى گردانندگان * ( وَكانُوا يَنْحِتُونَ ) * و بودند كه مىبردند و ميتراشيدند * ( مِنَ الْجِبالِ ) * از كوه ها * ( بُيُوتاً ) * خانها * ( آمِنِينَ ) * در حالتى كه ايمن بودند از انهدام و نقب بريدن دزدان در آن يا پنداشتند كه آن خانها حمايت خواهد كرد ايشان را و در آن ايمن خواهند بود از عذاب * ( فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ ) * پس فرا گرفت ايشان را صيحه عذاب * ( مُصْبِحِينَ ) * در حالتى كه در آيندگان بودند بصباح يعنى اول روز يك شنبه بصيحه عذاب جبرئيل هلاك شدند چنان كه در سورة هود گذشت * ( فَما أَغْنى عَنْهُمْ ) * پس دفع نكرد از ايشان * ( ما كانُوا يَكْسِبُونَ ) * آنچه بودند كه كسب مىكردند از امتعه و اموال به آنچه ميساختند از بناى بيوت * ( وَما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) * و نيافريديم آسمان و زمين را * ( وَما بَيْنَهُما ) * و آنچه ميان ايشان است * ( إِلَّا بِالْحَقِّ ) * مگر آفريدنى متلبس به حق كه ملايم استمرار فساد و دوام شرورتيست و لهذا حكمت مقتضى هلاك امثال آن جماعت شده و ازاحه فساد ايشان از زمين * ( وَإِنَّ السَّاعَةَ ) * و بدرستى كه قيامت * ( لآتِيَةٌ ) * هر آينه آينده است پس خدا انتقام تو از مكذبان خواهد كشيد * ( فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ ) * پس در گذر در گذشتى نيكو يعنى بعقوبت ايشان تعجيل مكن و در صدد مكافات ايشان مباش و عفو حق نفس خود كن گويند كه اين آيه منسوخ است بآيهء السيف از امير المؤمنين ( ع ) مرويست كه
ان الصفح الجميل هو العفو من غير عتاب
و گويند هو العفو من غير تعنيف و توبيخ * ( إِنَّ رَبَّكَ ) * بدرستى كه پروردگار تو * ( هُوَ الْخَلَّاقُ ) * او است آفريننده تو و آفريننده جميع خلايق و بيد قدرت او است امر تو و امر ايشان * ( الْعَلِيمُ ) * دانا به اهل وفاق و نفاق و به حال تو و به حال ايشان پس او حقيق است به آنكه توكل به او كنى تا حكم كند ميان شما و در اسباب النزول آورده كه حضرت رسالت ( ص ) را در ازرعات هفت كاروان را ديد از بنى قريظه و بنى نضير كه انواع طيب و جواهر و امتعه و جامهاى فاخر بار داشتند و در تيسير آورده كه هفت كاروان قريش در يك روز به مكه در آمدند و يا مطاعم بسيار و ملابس بيشمار و بر هر تقدير برخى از صحابه گفتند كه در خاطر مبارك حضرت پيغمبر ( ص ) خطور كرد كه مؤمنان بگرسنگى و برهنگى اوقات گذرانند و مشركان را اينهمه مال باشد آيه آمد * ( وَلَقَدْ آتَيْناكَ ) * و بدرستى كه ما داديم تو را * ( سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي ) * هفت آيه از مثانى
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 169
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٦٩