* ( بِزَعْمِهِمْ ) * بادعاى باطل و گفتار دروغ خودشان * ( وَهذا لِشُرَكائِنا ) * و
اين نصيب ديگر براى شركاء ما يعنى شركائى كه براى خدا پيدا كردهايم * ( فَما كانَ لِشُرَكائِهِمْ ) * پس آن نصيب كه باشد براى بتان ايشان بزعم ايشان * ( فَلا يَصِلُ إِلَى اللَّه ) * پس نميرسد به خدا و در آن تصرف نميكنند * ( وَما كانَ لِلَّه ) * و آن نصيبى كه مر خدايراست * ( فَهُوَ يَصِلُ ) * پس آن ميرسد * ( إِلى شُرَكائِهِمْ ) * ببتان ايشان يعنى بهتر از نصيب خدا بر ميدارند و نامزد بتان ميكنند در انوار گفته كه مما ذرا تنبيه است بر فرط جهالت ايشان چه ايشان جماد را كه اصلا قادر بر چيزى نيستند شريك خالق گردانيدهاند در خلق و بعد از آن ترجيح شريك دادهاند بر او به اين وجه كه حصهء او را به آن دادهاند و قوله بزعمهم تنبيه است بر آنكه آنچه اختراع آن نمودهاند از تعيين نصيب نه اينست كه حقتعالى ايشان را به آن فرموده و لهذا در عقب آن فرموده كه * ( ساءَ ما يَحْكُمُونَ ) * بد است حكم كردن ايشان كه اينست * ( وَكَذلِكَ ) * و مانند اين آرايش باطل كه شيطان كرده است در قسمت قربات * ( زَيَّنَ ) * آراستهاند * ( لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ) * براى بسيارى از مشركان * ( قَتْلَ أَوْلادِهِمْ ) * كشتن فرزندان ايشان را * ( شُرَكاؤُهُمْ ) * شريكان ايشان يعنى ديوان يا سدنه و خدمه بتخانه كه آرايش ميدادند كشتن فرزندان ايشان را در چشم ايشان و مراد از قتل اولاد در گور كردن دختران زنده است و اين از عادات جاهليت است كه دختران را زنده در گور ميكردند به جهت آنكه هر كه را كه دختر متولد ميشد وى را سرزنش ميكردند و او بجهة ننگ و عار اين دختر را زنده در گور ميكرد يا ميكشت و يا مراد كشتن اولاد است براى قربانى الهه و بر هر تقدير مزين شياطين بودند كه در دل مشركان ميانداختند كه وجود دختران شما را سبب عيب و عار است و درويشى و يا قتل فرزندان براى بتان موجب تقرب است و يا سدنه بودند كه اين سخن را بايشان القا مىكردند * ( لِيُرْدُوهُمْ ) * تا هلاك سازند يعنى گمراه گردانند ايشان را و يا از راه ببرند باغوا * ( وَلِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ ) * و تا پوشيده و مشتبه گردانند بر ايشان * ( دِينَهُمْ ) * دين ايشان را به اين افعال مبتدعه يعنى آن چيزى را كه بر آن بودند از كيش اسماعيل عليه السلم و يا آن چيزى را كه واجب بود كه متدين شوند و لام براى تعليل است اگر مزين شيطان باشد و براى عاقبت اگر سدنه باشند * ( وَلَوْ شاءَ اللَّه ) * و اگر خواستى خداى كه بر وجه قهر و جبر شياطين يا سدنه را از اين تزيين باز دارد * ( ما
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 475
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٧٥