هلاك مىكنند حلال و پاك است و هر چه خدا ميكشد حرام و ناپاك از اينسخن وسوسه در خواطر ضعفاى اهل اسلام افتاد آيه آمد كه * ( وَلا تَأْكُلُوا ) * و مخوريد * ( مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّه عَلَيْه ) * از آنچه ياد كرده نشده باشد نام خداى بر ذبح آن و تفصيل اين مبين گشت از كلام صاحب كنز العرفان كه * ( وَإِنَّه ) * و بدرستى كه آن چيزى كه نام خداى را نبرده باشند بر ذبح آن * ( لَفِسْقٌ ) * بيرون رفتن است از فرمان الهى و مىتواند بود كه ضمير راجع با كل آن چيز باشد يعنى خوردن آن فسق است * ( وَإِنَّ الشَّياطِينَ ) * و به درستى كه ديوان متمرد * ( لَيُوحُونَ ) * وسوسه ميكنند * ( إِلى أَوْلِيائِهِمْ ) * بدوستان خود يعنى كافران يا رؤساى كفار كه شياطين الانساند و بابناى جنس و دوستان خود امر ميكنند * ( لِيُجادِلُوكُمْ ) * تا با شما خصومت كنند كه هر چه خود ميكشيد ميخوريد و آنچه خداى كشته است ميگذاريد و عكرمه روايت مىكند كه گروهى از مجوس فارس بمشركان قريش گفتند كه اولياء ايشان بودند در جاهليت كتابتى فرستادند مضمون آنكه زعم محمد صلَّى اللَّه عليه و آله و اصحاب او آنست كه ايشان تابع امر خدااند و مع ذلك اعتقاد ايشان آنست كه آنچه خود ذبح كنند حلالست و آنچه خدا آن را كشته باشد حرام است حقتعالى فرمود كه شياطين انس كه مجوساند القاى اين معنى ميكنند به دوستان خود كه كفار قريشاند تا مجادله كنند با شما در اين باب * ( وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ ) * و اگر شما اى مؤمنان فرمان بريد ايشان را در استحلال آنچه حرامست * ( إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ ) * بدرستى كه شما شرك آرندگان باشيد چه هر كه ترك فرمان خدا كند در دين و منقاد اهل شرك شود در استحلال ما حرم الله
لا محاله مثل او خواهد بود و اين از مسايل اجماعيه است و اگر بدون استحلال باشد فاسق است و وجه حسن حذف فا در انكم وقوع شرط است بلفظ ماضى بعد از آن از براى اهل حق و اصحاب باطل بيان اين مثل مىكند كه * ( أَ وَمَنْ كانَ مَيْتاً ) * آيا آن كسى كه بود مرده بكفر يا جهل يا ضلالت * ( فَأَحْيَيْناه ) * پس زنده گردانيديم او را باسلام يا علم يا هدايت بوسيلهء اقدار و تمكين و ازاحهء علت و نصب ادله و الطاف و اسباب توفيق * ( وَجَعَلْنا لَه نُوراً ) * و گردانيديم يعنى داديم مر او را نورى از حجج و براهين تا تميز كند ميان حق و باطل * ( يَمْشِي بِه فِي النَّاسِ ) * ميرود به آن نور در ميان مردمان به راه راست و يا مراد روز قيامت است كه بنور طاعت و ايمان در ميان مردمان رود كقوله يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمانِهِمْ همزه براى انكار است يعنى نباشد
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 462
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٦٢