* ( مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّه ) * از آن چيزى كه ياد كرده شده است نام خداى * ( عَلَيْه ) * بر او در زمان ذبح * ( إِنْ كُنْتُمْ ) * اگر هستيد * ( بِآياتِه مُؤْمِنِينَ ) * بآيتها و سخنهاى او در حلال و حرام گروندگان چه ايمان به او مقتضى ما احل اللَّه و اجتناب از ما حرم اللَّه بدانكه امر براى اباحتست مانند وَإِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا وفا مسبب است بر انكار اتباع مضلين كه تحريم حلال و تحليل حرام كنند و معنى مراد آنست كه بخوريد هر چه نام خدا برده باشيد بر ذبح آن نه آنچه ذكر غير خدا كرده باشند بر ذبح آن يا مرده باشند بحتف انف و در اين دلالت است بر وجوب تسميه بر ذبيحه و بر آنكه جايز نيست اكل ذبايح كسانى كه ذكر غير اسم او ميكنند از اصناف كفار كه معتقد وجوب آن نيستند و نيز معتقد ايشان آنست كه آن خدايى كه تسميهء آن ميكنند بر ذبح واضع شرع موسى است يا عيسى نه واضع شرع اسلام پس حقيقت ذكر او نكرده باشند و مراد باسم خدا اسميست كه مختص باشد به او سبحانه چون اللَّه يا ارحمن و تفصيل و بيان ساير شرايط تذكيه در كتب فقهيه مسطور است * ( وَما لَكُمْ ) * و چيست و چه غرض است شما را * ( أَلَّا تَأْكُلُوا ) * آنكه نخوريد * ( مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّه عَلَيْه ) * از آنچه ياد كرده باشد بر آن اسم خداى در وقت ذبح او * ( وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ) * و حال آنكه به تحقيق تفصيل و تبيين كرده براى شما * ( ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ ) * آنچه حرام گردانيده شده بر شما و تفصيل آن در اين آيه است كه حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ الى آخر الآية اگر گويند سورة المائده بعد از انعام نازل شده به مدت مديد پس صحيح نباشد كه آية حرمت عليكم الى آخر مفصل اين آيه باشد گوئيم مبين آن قول نبويست و بعد از بيان آن حضرت آيهء مذكوره نازل شده و يا مفصل آن آيه قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً باشد و ابن كثير و ابو عمر و ابن عامر و فضل مىخوانند بصيغهء مجهول و غير حفص و ابن كثير و ابو عمرو و ابن عامر و حمزه و كسايى حرم بصيغهء معلوم خواندهاند يعنى مبين و مفصل گشته براى شما آنچه حرام گردانيده است بر شما * ( إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ ) * مگر آنچه مضطر و بيچاره شده باشيد و محتاج گشته * ( إِلَيْه ) * بسوى آن يعنى باكل محرمات چه اين نيز حلال است شما را عند الضرورة به قدر سد الرمق * ( وَإِنَّ كَثِيراً ) * و بدرستى كه بسيارى از مردمان * ( لَيُضِلُّونَ ) * هر آينه گمراه ميكنند مردمان را در تحليل حرام و تحريم حلال و نافع و ابن كثير و ابو عمرو و ابن عامر بفتح ضاد ميخوانند يعنى گمراه گردانيده مىشوند بوسوسهء شيطان و برگردانيده ميشوند از طريق حق و صراط مستقيم * ( بِأَهْوائِهِمْ ) * بآرزوهاى باطل خود * ( بِغَيْرِ عِلْمٍ ) * بى
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 459
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٥٩