قوم بنو اعماماند ملاحظهء حال ايشان كن آن حضرت فرمود مدعاى ايشان چيست گفتند خواهش ما آنست كه زبان از ما و الههء ما كوتاه كنى رسول صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود كه اگر من چنين كنم مساعدت مىكنيد بر كلمهء كه بسبب گفتن آن بر جميع عرب و عجم مالك شويد و همهء اهل عالم منقاد شما گردند گفتند آن چيست فرمود اينكه بگوئيد كه لا إله الا اللَّه گفتند كه ما هرگز اين را نگوئيم ابو طالب گفت كه با ايشان مواسات كن فرمود كه بجز از اين راضى نشوم ايشان گفتند اى محمد صلَّى اللَّه عليه و آله از شتم و دشنام خدايان ما باز ايست و اگر نه ما ترا نيز دشنام دهيم حقتعالى آيهء مذكوره را نازل گردانيد و در اين دليل است بر آنكه طاعت هر گاه مؤدى به معصيت شود ترك آن واجب است چه مؤدى بشر شر است و نيز دال است بمدارا با كفار در حين غلبيت ايشان چه فرموده كه با كفار مدارا كن كه در جوار ايشانى و ايشان بسياراند و تو يارى و مددكارى ندارى ( و دارهم ما دمت فى دارهم و ارضهم ما كنت فى ارضهم ) و هر گاه آن حضرت در وقت ضعف مأمور بوده باشد بمدارا كردن پس امام اولىتر به آن چه پايهء او از پايهء پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله فروتر است و رعيت نيز به اين اولى باشند زيرا كه مرتبهء ايشان از مرتبه هر دو كمتر است و وجوب دفع ضرر از مقتضاى عقل و شرع است و در مجمع آورده كه آيه دلالت مىكند بر آنكه جايز نيست كه از مكلف فعلى يا قولى صادر شود كه مؤدى به معصيت غير او شود و از ابى عبد اللَّه ( ع ) پرسيدند از قول حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله كه
ان الشرك اخفى من دبيب النمل على صخرة سوداء فى ليلة ظلماء
فرمود كه مؤمنان در زمان آن حضرت الههء مشركان را دشنام ميدادند مشركان نيز به جهت اين سب معبود مؤمنان ميكردند حقتعالى اهل ايمان را از سب الههء اهل شرك منع نمود تا كفار سب الههء مؤمنان نكنند و مؤمنان به جهت آن شرك نيارند يعنى كافر نشوند از جايى كه ندانند چه باعث غير كفر بر گفتار كلمهء كفر كافر است و صادق ( ع ) را گفتند كه يا بن رسول اللَّه ما مردى را مىبينيم كه در مسجد به آواز بلند سب اعداى شما مىكند و نام ايشان را ميبرد فرمود
لعنه اللَّه تعرض بنا
خدا او را از رحمت خود دور گرداند تعرض مىكند بما و بعد از آن فرمود كه حقتعالى ميفرمايد كه * ( وَلا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّه فَيَسُبُّوا اللَّه عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ ) * و نيز از آن حضرت مرويست كه در تفسير اين آيه فرمود كه چون اين آيه نازل شد رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود كه
لا تسبوا عليا فان ذاته ممسوس بذات اللَّه و لا تسبوهم فانهم يسبون عليكم و من سب ولى اللَّه فقد سب اللَّه
و نيز در حق امير المؤمنين ( ع ) فرمود كه
من سبك يا على فقد سبنى و من سبنى فقد سب اللَّه
* ( كَذلِكَ ) * هم چنان كه بياراستيم اعمال كفار را در نظر ايشان * ( زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ ) * آراستيم براى هر گروهى * ( عَمَلَهُمْ ) * كردار ايشان را از
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 450
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٥٠