موت * ( ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ ) * پس خبر كند شما را در قيامت * ( بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * به آنچه بوديد كه عمل ميكرديد و خبر كردن چنانست كه جزا دهد شما را بر وفق كردارهاى شما گويند خطاب با كفره است و معنى آنست كه انداخته ميشويد در همه شب بر زمين مانند جيف و ميداند آنچه ميكنيد در روز مطلع است بر اعمال شما پس بعث شما كند از قبور و بجز او سزا رساند و شما قطع اعمار خود ميكنيد و كسب اعمال قبيحه مينمائيد تا باجل مسمى براى بعث موتى بعد از آن در بيان كمال قدرت خود افزوده ميفرمايد كه * ( وَهُوَ الْقاهِرُ ) * و او است قادر و غالب * ( فَوْقَ عِبادِه ) * بر بندگان خود نه بحجت بلكه به قوت و غلبه و قهر يعنى فرمان او بالاى همهء فرمان ايشان است و همهء ايشان مقهور و مغلوب اويند * ( وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ ) * و فرو ميفرستد بر شما * ( حَفَظَةً ) * فرشتگان را كه نگاه بانند مر اعمال شما را و ايشان كرام الكاتبيناند يعنى مينويسند اعمال شما را تا روز قيامت بر رؤس الاشهاد بخوانند پس حكمت در ارسال حفظه آنست كه بنده از فضيحت روز رستخيز انديشه نموده بر ارتكاب معاصى دليرى نكند و از هيبت خطاب اقْرَأْ كِتابَكَ عملى بجا آورد كه در وقت نامه خواندن خجل زده و شرمنده نشود و اين محض لطف است و كرام الكاتبين مشرف حال بندگان خواهند بود * ( حَتَّى إِذا جاءَ ) * تا وقتى كه بيايد * ( أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ ) * يكى از شما را مرك * ( تَوَفَّتْه رُسُلُنا ) * بردارند جان او را فرشتگان ما يعنى ملك الموت و اعوان او كه چهارده فرشتهاند هفت از ايشان ملك رحمتاند و هفت ديگر ملائكه عذاب پس چون ملك الموت روح مؤمن قبض كند بفرشتگان رحمت ميسپارد و چون جان كافر بردارد بملائكه عذاب سپارد * ( وَهُمْ لا يُفَرِّطُونَ ) * و فرشتگان كه قابض ارواحند تقصير نميكنند و در قبض ارواح تأخير نميفرمايند از وقت خود از رسول صلَّى اللَّه عليه و آله مرويست كه در شب معراج چون مرا به آسمان بردند فرشتهء ديدم كه بر كرسى نشسته ترش روى و دلتنك و همهء فرشتگان كه مرا ديدند در روى من خنديدند مگر او لوحى در دست گرفته و در آنجا نگاه ميكرد از جبرئيل پرسيدم كه اين كيست گفت ملك الموت از آن وقت كه حقتعالى او را آفريده كسى وى را خندان نديده پس حضرت فرمود كه نزد او رفتم و او را گفتم كه يا ملك الموت قبض ارواح خلقان چگونه ميكنى و اين لوح چيست و در او چه نوشته است گفت اين لوح در آجال خلقان است كه حقتعالى از شب قدر تا شب قدر ديگر آنان را كه در آن سال اجل ايشان مقدر كرده در آن ثبت ميفرمايد و به من ميدهد و او سبحانه آن را در پيش من چنان نهاده كه خوانى كه پيش كسى
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 404
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٠٤