اجبناكم يعنى ما اصبناكم جبنا چهارم آنكه لا ينسبونك الى الكذب فيما اتيت به يعنى ترا بكذب نسبت نميتوانند داد در آن چه تو با ايشان در مىآورى زيرا كه تو نزد ايشان امينى و صدوق بلكه قصد ايشان در دفع آنچه بايشان مىنمايى و مىگويى تكذيب آيات خدا است و مقوى اين وجه است قوله * ( وَلكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآياتِ اللَّه يَجْحَدُونَ ) * و قوله وَكَذَّبَ بِه قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ چه نفرموده كه و كذبك قومك و مرويست كه ابو جهل آن حضرت را گفت كه ( ما نتهمك و لا نكذبك و لكن نتهم الذى جئت به و نكذبه ) پنجم آنكه مراد آنست كه حقتعالى ميفرمايد كه ايشان تكذيب من مىكنند چه تكذيب تو راجعست بتكذيب من و آن مختص به تو نيست زيرا كه تو رسولى پس هر كه رد كند بر تو چنانست كه بر من رد كرده است و هر كه تكذيب تو كند چنانست كه تكذيب من نموده و اين تسليه ايست از او سبحانه مر رسول خود را بعد از آن در تسليه آن حضرت فرموده كه * ( وَلَقَدْ كُذِّبَتْ ) * و بدرستى كه تكذيب كردند * ( رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ ) * پيغمبرانى را كه پيش از تو بودند * ( فَصَبَرُوا ) * پس شكيبايى نمودند آن پيغمبران * ( عَلى ما كُذِّبُوا وَأُوذُوا ) * بر آن چه ايشان را تكذيب كردند و بر آن چه رنج بايشان رسانيدند * ( حَتَّى أَتاهُمْ ) * تا وقتى كه آمد بديشان * ( نَصْرُنا ) * يارى كردن ما ايشان را اين ايمان است بوعدهء نصر مر صابران را يعنى تو نيز مانند انبياء سابق بر ايذا و آزار قوم خود صبر كن تا بزمانى كه مقرر شده نزد ما كه ترا بر ايشان نصرت دهيم هم چنان كه رسل سالفه را نصرت داديم بر امم مكذبه در زمان نصرت آنها * ( وَلا مُبَدِّلَ ) * و نيست تغيير دهنده * ( لِكَلِماتِ اللَّه ) * مر وعده هاى خداى را كه آيات كريمهء وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ و كَتَبَ اللَّه لأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي و إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ مخبر است بر آن پس وعدهء كه در نصرت و غلبهء اهل ايمان دادهايم بر مشركان هر آينه واقع شدنيست و لا محاله بودنى * ( وَلَقَدْ جاءَكَ ) * و هر آينه آيد به تو * ( مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ ) * بعضى از خبر فرستادگان كه امم ايشان چه آزارها بديشان رسانيدند و ايشان بر آن صبر كردند تا كه بر ايشان غالب شدند پس تو نيز اقتدا بايشان كرده سپر صبر در سركش و دل خوش دار تا كار تو چنان كه دل خواه تو باشد ساخته گردانيم و ترا بر اعدا مظفر و منصور سازيم و بر جميع اهل كفر غالب گردانيم و بدانكه من در * ( مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ ) * نمىتواند بود كه زايده باشد زيرا كه * ( وَلَقَدْ جاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ ) * كلام مثبت است و من زايده در كلام منفى مىباشد پس مراد اخبار است ببعضى از اخبار انبياء بر حسب مصالح و مؤيد اينست قوله تعالى وَمِنْهُمْ مَنْ
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 383
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٨٣