كنند به آن كه ( ان تغفر لهم بعد توبتهم و ايمانهم ) و چون عيسى اين سخن ادا كند * ( قالَ اللَّه ) * گويد خداى كه * ( هذا ) * اين روز * ( يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ ) * روزى است كه سود مىرساند راستگويان را * ( صِدْقُهُمْ ) * بصدق و راستى كه از ايشان واقع شده باشد در دنيا كه آن قايل شدن است بوحدانيت حقتعالى و اقرار بحقيت جميع انبيا چه فعل نافع در حال تكليف است پس صدق كفار در روز قيامت كه آن اقرار ايشان باشد در نفسهاى خود بسوء اعمال و قبح اقوال نفع بايشان نرساند و يا مراد صدق ايشان است كه مستمر بوده باشد در دنيا و قتاده روايت كرده كه دو كس در قيامت بصدق تكلم كنند يكى را نفع ندهد و ديگرى را نفع رساند اول ابليس كه گويد إِنَّ اللَّه وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ در آن روز به اين قايل شود و در دنيا كاذب بوده باشد پس نفع به او ندهد دويم عيسى كه در دنيا بعد از ممات صادق بود پس نفع داد او را صدق او و حق سبحانه بيان نفع آن مىكند بقوله * ( لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي ) * مر آن صادقان راست بهشتهايى كه ميرود * ( مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ) * از زير درختان يا غرف آن جويها * ( خالِدِينَ فِيها ) * در حالتى كه جاويد باشند در آن * ( أَبَداً ) * هميشه اين تأكيد خلود است يعنى زمان بودن ايشان نهايت نداشته باشد * ( رَضِيَ اللَّه عَنْهُمْ ) * خوشنود باشد خداى از ايشان بطاعت و انابت * ( وَرَضُوا عَنْه ) * و خوشنود باشند ايشان از خداى به نيل كرامت و اثابت * ( ذلِكَ ) * اين دخول جنان يا حصول رضوان * ( الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ) * فوز و رستگارى بزرك است
بعد از آن تنبيه مىكند بر كذب نصارى و فساد دعوى ايشان در مسيح و ام او بقوله * ( لِلَّه ) * مر خداى راست نه غير او را * ( مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * پادشاهى آسمانها و زمينها * ( وَما فِيهِنَّ ) * و آنچه در سما و ارض است * ( وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * و او بر همه چيزها توانا است بقدرتى كه از عجز و ضعف منزه و مقدس است و من فيهن نگفت بر وجه تغليب عقلا بلكه فرمود و ما فيهن تا تنبيه باشد بر غايت قصور ما سوى از معنى ربوبيت و نزول از رتبهء عبوديت و اهانت آن و اشعار بر مجانسى كه منافى الوهيت است و ديگر لفظ ما را اطلاق مىكنند بر هر چه متناول جميع اجناس است پس او اولى باشد بارادهء عموم از من و توحيد ارض بجهة تفخيم شأن سماوات است و گويند اين آيه جواب سؤال مقدر است كه كلام سابق متضمن آن است كانه قيل ( من يعطيهم ذلك الفوز العظيم ) در جواب آن فرموده كه ( الذى له ملك السماوات و الارض )
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 356
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣٥٦