الا ايام ) چهارم وجوب قيام در صلاة بجهة صيغه امر پنجم شرعية قنوت در همهء صلاة بجهة ذكر آن در عقب امر بمحافظت بر جميع صلوات و عطف قيام بر آن در حال قنوت * ( فَإِنْ خِفْتُمْ ) * پس اگر بترسيد از دشمن محارب يا از سبع ضارى يا حشرات موذيه * ( فَرِجالًا ) * پس نماز بگذاريد در حالتى كه پيادگان باشيد در رفتن * ( أَوْ رُكْباناً ) * يا سواران و بر قدر امكان ملاحظه شرايط و افعال آن كنيد و اگر ركوع و سجود ممكن نباشد بعوض هر ركعتى تسبيحات اربع بگوئيد با نيت و تكبير احرام و تشهد و تسليم رجال جمع راجل است چون ( قيام و قائم و ركبان ) جمع راكب است و اين دليل است بر جواز صلاة در حال خوف خواه پياده و خواه سواره و در حال مسايفه بهر نوعى كه واقع شود خواه روى به قبله باشد يا نه و شافعى نيز بر اينست بخلاف ابى حنيفه كه مىگويد نماز صحيح نيست در حال مشى و مسايفه ما دام كه متمكن نباشد بر وقوف و مرويست كه سيد عالم ( ص ) در روز احزاب نماز را بايما بگذارد و امير المؤمنين ( ع ) در ليلة الهرير پنج نماز را بايما ادا فرمود * ( فَإِذا أَمِنْتُمْ ) * پس چون ايمن شويد و خوف شما زايل گردد * ( فَاذْكُرُوا اللَّه ) * پس ياد خدا كنيد باتفاق اكثر علما مراد بذكر صلاة است يعنى نماز گذاريد با شرايط و آداب آن مانند صلاة كسى كه امن باشد از خوف و گويند كه بمعنى شكر است يعنى چون ايمن شويد شكر گذاريد خداى را بر نعمت امنية * ( كَما عَلَّمَكُمْ ) * هم چنان كه در آموزانيد شما را * ( ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ) * آنچه نبوديد كه شما آن را دانيد به خودى خود از آداب نماز و كيفيت آن در حين امن و خوف و يا از شرايط شكر گذارى كه موازى نعمت امنيت باشد و ما موصوله است يا مصدريه
آوردهاند كه رسم عرب چنان بود كه زنان شوهر مرده يك سال عده ميداشتند و جامهاى كهنه پوشيده قاعدهء تجمل و تزين فرو مىگذاشتند اگر اهل مدر بودندى در همان خانها با اولياى شوهر بسر بردندى يا اولياى زن در همان منزل جهة او خانه بنا كردندى و اهل و بر از پلاس خانه جداگانه براى ايشان مرتب ساختندى و يك سال از آن خانه بيرون نيامدندى و نفقه از اولياى شوهر گرفتندى و وقتى كه از خانه مقرر بدر آمدندى نفقه ساقط شدى چون حضرت بمدينه آمد حكم بن حارث طايفى كه با آن حضرت بمدينه مهاجرة كرده بود در گذشت و از وى زنى و پسرى و مادرى و پدرى بماند آن حضرت تركه را بولد و والدين قسمت كرد و زن را نصيبى تعيين نفرمود اما حكم كرد كه يك سال از تركه نفقه بوى رسانند و در آن محل اين آيه نازل شد كه * ( وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ ) * و آنان كه وفات مىكنند از شما * ( وَيَذَرُونَ أَزْواجاً ) * و مىگذارند زنان را * ( وَصِيَّةً ) * فرض شده بر ايشان وصيت و اين در اين تقدير است كه ( فرضت عليهم
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 48
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٨