در قيام چه قنوت بمعنى ذكر است در حالت قيام و بعضى ديگر بر آنند كه قنوت سكوتست از آنچه در نماز نشايد گفت چنان كه زيد ارقم روايت كند كه ما در نماز با يكديگر سخن ميگفتيم چون اين آيه آمد سخن حرام شد و مجاهد گفته كه از جملهء قنوت طول ركوع است و چشم بر هم نهادن و سكون و وقار بجا آوردن و به اطراف نگاه نكردن و اصح آنست كه مراد به آن دعا كردنست در حين قيام با رفع يدين و اين مروى است از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه ( ع ) در كنز العرفان آورده كه مراد بمحافظت بر صلاة شدة اعتنا و اهتمام است بايقاع آن و عدم تضييع آن در اوقات آن و وسطى يا بمعنى توسط است بين الصلاة يا بمعنى فضيلة يعنى كثير الفضل و قنوت نزد بعضى بمعنى مداومت است اى ( قوموا اللَّه مداومين على القيام ) و نزد بعضى دعا كردن است در حين قيام و يا بمعنى خشوع اى قوموا خاشعين و شايع نزد فقها دعا كردن است در صلاة با رفع يدين پس اولى آنست كه محمول بر اين شود و لهذا ابن مسيب گفته كه المراد به القنوت فى صبح و در اينجا چند حكم است يكى وجوب محافظت بر صلاة چه آن موجب ثناى جميل و اجر جزيل است كما قال فى موضوع آخر وَالَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ يُحافِظُونَ و فى آخر الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ و گويند مراد بمحافظت ملاحظه افعال و حدود و شرايط آن است و مداومت تكرر آن بحسب اوقات و نزد بعضى مراد محافظت است بر ( فرايض ) و مداومت بر نوافل و اين مروى است از باقر و صادق ( ع ) و گويند كه مداومت همان بمعنى محافظت است و اين قوليست مرجوع زيرا كه ترادف و تاكيد مفيد فايده زايده نيست بخلاف تاسيس كه مفيد فايده زايده است لهذا تاكيد از تاسيس اولى است هم چنان كه در اصول مقرر شده پس حمل هر يك از محافظت و مداومت بر معنى مغاير اولى باشد دوم ممكن است استدلال به اين آيه بر وجوب صلاة تسعه مشهوره و بيان اين آنست كه آيهء مذكوره دلالت مىكند بر وجوب اتيان بهر چه اسم صلاة بر او صادق مىآيد شرعا و هر چه دعوى وجوب آن نكردهاند و اجماع بر ندبية آن كردهاند خارج است از اين پس غير آن باقى ماند كه آن صلوات تسع مفروضهاند و هو المط سيم تنصيص صلوات وسطى بامر بمحافظت بر آن با آنكه داخل است در صلوات بقرينه لام استغراق بجهة اختصاص آنست بمزيت فضل كه مقتضى رفع شان آنست پس افراد آن بذكر مانند افراد نخل و رمانست از فاكهة و جبرئيل از ملائكه و نزد بعضى مراد بان صلاة صبح است به جهت توسط آن ميان دو صلاة نهار و دو صلاة ليل و ميان ظلام ليل و ضياء نهار و عدم جمع آن با غير پس منفرد باشد بين المجتمعين و حضور ملائكه ليل و نهار در وقت آن پس آن را ثبت مىكنند در عمل روز و شب و لهذا شافعى قنوت را در او تجويز كرده نه در غير آن و ابو رجا روايت كرده
كه ابن عباس در مسجد بصره نماز بامداد به جماعت ميگذارد و در او قنوت بخواند و گفت نماز وسطى آنست كه خداى تعالى
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 46
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٦