اخذ ناقصا و اعطاء راجحا در ساير معاوضات و صاحب مجمع آورده كه اقرب للتقوى بر دو وجه است يكى آنكه ( اقرب الى ان ينتقى احدهما ظلم صاحبه لان من ترك لغيره حق نفسه كان اقرب الى ان يظلم غيره بطلب ما ليس له و الثانى معناه اقرب الى اتقاء معصية اللَّه تعالى لان من ترك حق نفسه كان اقرب الى ان لا يعصى اللَّه تعالى بطلب ما ليس له ) و بدان كه چون حقتعالى حث عباد فرمود بر اطاعت احكام شرعيه تخصيص صلاة نمود از آن بمحافظت بر آن زيرا كه اعظم طاعاتست و فرمود * ( حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ ) * و يا بجهة تأديهء شكر بر تبيين احكام طلاق بمحافظت نماز امر نمود و گفت مواظبت كنيد بر نمازهاى فريضه بمواقيت و حدود و حقوق آن * ( وَالصَّلاةِ الْوُسْطى ) * و مداومت كنيد خصوصا بر نمازى كه متوسط است ميان صلاة خمس يا مزيت فضل دارد نسبت به آنها و كاشفى و غيره در تفسير خود آورده كه بقول ابن عباس و انس بن مالك و معاذ جبل و جابر و ابى اسامه مراد از صلاة وسطى نماز بامداد است كه ميان سواد ليل و بياض نهار مىگذارند و يا ميان دو نماز ليلى و دو نماز نهارى يا باعتبار آنكه از هر طرف او نمازى است كه در او قصر مىكنند و بقول ابن عمر و زيد بن اسامه و بعضى ديگر از صحابه نماز پيشين است و وجه وسطيه او آن است كه آن را در وسط نهار ميگذارند يا اوسط صلاة نهاريه است و بروايت ماثوره از امير المؤمنين ( ع ) و ام سلمه و ابن عباس و ابن مسعود و بعضى ديگر از اكابر صحابه نماز عصر است و در اين باب حديثى وارد شده در روز حرب احزاب كه
شغلونا عن الصلاة الوسطى صلاة العصر
و آن را وسطى بواسطهء آن گفت كه دو نماز روز از يك جانب دارد كه در يكى قصر است و در ديگرى اتمام و دو نماز شب از طرف ديگر به همين وجه و اكثر اصحاب ما بر اين قولند و بروايتى ديگر از ابن عباس و قبيضة بن ذويب نماز شام است چه او ميانه نمازهاست در مقدار زيرا كه اكثر ركعات در فرايض چهار است و اقل دو و اين ما بين اقل و اكثر واقع شده يا ميان دو صلاة اخفاتيه و در صلاة جهريه است و طايفهء ديگر نماز خفتن را صلاة وسطى دانند كه ميان دو صلاة جهريه واقع است كه افتتاح و اختتام عبادات نهاريه و ليليه بايشان باشد يا ميان دو نماز كه قصر را بر ايشان راه نيست و مزيت تبيين اين از كلام صاحب كنز العرفان و بعضى ديگر از علماى تفسير بعد از اين مذكور خواهد شد * ( وَقُومُوا ) * و ديگر امر مىفرمايد كه به پا ايستيد * ( لِلَّه ) * براى خدا و محض اخلاص او * ( قانِتِينَ ) * در حالتى كه فرمان برداران باشيد خداى را ابو سعيد خدرى گفته كه قنوت در هر موضعى از مواضع قرآن كه واقع شده بمعنى طاعتست و نزد بعضى ديگر بمعنى ذكر كنندگان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 45
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٤٥