بصرى از در درآمد حجاج بفرمود تا براى او كرسى بنهادند در مقابل تخت وى و او را بر آنجا نشاندند و اكرام و تعظيم تمام در حق وى مرعى داشت و بمكالمه و محاوره مشغول شدند در اثناى كلام حديث أمير المؤمنين ( ع ) را در ميان انداختند حجاج بر آن حضرت نفرين كرد و ناسزا گفت و ما نيز از خوف او متابعت وى كرديم حسن بصرى خاموش بود و هيچ نميگفت حجاج روى به او كرد و گفت يا ابا سعيد در حق على ( ع ) چه مىگويى و رأى تو در باب او چيست گفت حقتعالى ميفرمايد كه وَما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلَّا لِنَعْلَمَ تا اينجا كه إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّه تلاوت كرد و بعد از آن گفت ( فعلى ممن هدى اللَّه و هو ابن عم رسول اللَّه و ختنه على ابنته و احب الناس عليه و اقربهم اليه ) يعنى على از آن كسانى بود كه حقتعالى شرف هدايت و رسوخ ايمان به او ارزانى فرموده تحويل قبله بر او شاق نيامد و اول كسى بود كه در تحويل اقتدا به حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله نمود و او پسر عم رسول خداست و داماد اوست و دوستترين خلقان و نزديكترين مردمان به او و او را نزد خدا سابقهء هست كه نه تو و نه كسى ديگر از مردمان دفع آن تواند كرد ذلِكَ فَضْلُ اللَّه يُؤْتِيه مَنْ يَشاءُ حجاج چون اين بشنيد ساكت شد و هيچ نگفت مرويست كه بعد از آيهء تحويل يهود هر لحظه شبههء ميانگيختند در باب
تحويل قبله و از جمله ميگفتند اگر قبلهء حق جهت كعبه است پس آنان كه بجانب بيت المقدس نماز كردند از اصحاب محمد صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم و پيش از تحويل قبله وفات كردند چون سعد بن زراره و براء بن معرور بر ضلالت مرده باشند حقتعالى آيه فرستاد كه وَما كانَ اللَّه و نيست خداى با فضل و كرم لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ تا آنكه ضايع گرداند ايمان شما را يعنى نمازى را كه بر وجه اعتقاد صحيح روى ببيت المقدس ميگذارديد و تسميه صلاة بايمان به جهت آنست كه ركن اعظم ايمانست يا تباه نكند ايمان شما را كه به قبله بيت المقدس داشتيد قبل از نسخ آن و گويند سبب نزول اين بود كه جماعتى از اهل ايمان كه قبل از تحويل به قبله به بيت المقدس نماز گذارده بودند و متوفى شده از رسول صلَّى اللَّه عليه و آله پرسيدند كه يا رسول اللَّه نمازهايى كه ما كرديم و ايشان بجانب آن قبله چگونه باشد نزد حقتعالى آيه آمد كه خدا نمازهاى شما را ضايع نگرداند و اكثر برانند كه اين متعلق است به الَّذِينَ هَدَى اللَّه و معنى اينكه خدا ضايع نگرداند ثبات شما را بر ايمان و رسوخ شما را در حكمت احكام اسلام كه به جهت آن تحويل قبله بر شما ثقيل و شاق نمينمايد إِنَّ اللَّه بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ بدرستى كه خدا مهربان است بمردمان مزد ايشان را ضايع نگرداند رَحِيمٌ بخشاينده است صلاح ايشان را فرو نگذارد و مزد عمل بتمامه بايشان رساند و ميشايد كه تقديم رؤف با آنكه ابلغ است به جهت محافظت باشد بر فواصل از عبد اللَّه عباس روايتست كه اول نسخى كه در قرآن واقع شده حكم
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 318
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٣١٨