* حاصل مطلب در « فانّه لا مجال لتوهم اخذ مفهوم الارادة فيه كما لا يخفى » چيست ؟
اشاره به نتيجهء استدلالات سهگانه است مبنى بر اينكه :
نبايد توهم شود كه چه اشكالى دارد كه ما لفظ انسان را براى حيوان ناطق لكن مراد به ارادهء مفهومى كه كلّى است وضع كنيم تا هم وضع عام باشد هم موضوع له .
خير ، مفهوم اراده در موضوع له دخيل نبوده و كسى نيز بدان تفوه نكرده است .
* مراد از « و هكذا الحال فى طرف الموضوع » چيست ؟
تكملهاى بر دليل دوم است كه به محاسبه محمول و مسند پرداخته شد . و لذا مىفرمايد :
موضوع و مسند اليه نيز همان حكم را دارد كه نفس ( زيد ) موضوع و يا مسند اليه است و نه زيد مراد .
پس : الفاظ براى معانى بنفسها و من حيث هى وضع شدهاند و نه بما هى مرادة .
* * *
كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 118
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص١١٨