و زيان رساند . در اينجا جايز است كه آن را بردارند و حكم مرد در اين مورد همانند حكم زن است » ( 1 ) .
و « قرطبى » در « تفسير » خود ( 5 : 393 ) در تفسير آيه مزبور مىنويسد :
« هرگاه بر صورت زنى ريش يا سبيل يا موهاى زير لب روئيده باشد ، جايز نيست كه آنها را بردارد ، زيرا همهء اينها تغيير دادن خلقت خدا به حساب مىآيد » .
بنابر اين « شبلى » چگونه از حكمى كه همه علما در آن اجماع كردهاند آگاهى نيافته ؟ بحدّى كه اين حكم به « ابن حزم ظاهرى » هم رسيده و او در كتاب « مراتب الاجماع » خود ص 157 حكم مىدهد كه تراشيدن ريش به منزلهء مثله كردن و حرام است ، بخصوص براى خليفه و فاضل و عالم . و در صفحه 52 مىنويسد كه شهادت تراشندهء ريش پذيرفته نيست .
اينك سخنان بزرگان فقه را ببينيد :
1 - حافظ « عراقى » در « طرح التثريب » 1 : 83 مىنويسد : « انبوه كردن ريش از خصال و آيينهاى فطرت انسان است ، و مطابق اين آيين بايد موها را انبوه كرد و افزود ، و از ريش مانند سبيل نبايد كوتاه كرد ، حتى اگر بيش از اندازه باشد .
و در صحيحين در حديث ابن عمر امر شده كه ريش را انبوه كنند . و در روايت ديگر آمده آن را دراز كنيد و در روايت ديگر به لفظ « وفّرا » آن را فراوان و انبوه كنيد . و در يك روايت هم با عبارت « ارخو » آمده با خاء معجمه و گفتهاند با جيم به معنى ترك و تأخير كردن آمده است و در اصل همزه داشته كه تحقيقا حذف شده چنان كه در آيه : * ( تُرْجِي مَنْ تَشاءُ مِنْهُنَّ ) * ( 2 ) - آن را كه خواهى از ايشان ، باز پس مىدارى - آمده است .
جمهور فقها استدلال مىكنند كه بهتر است كه ريش را به حال خود
هامش
( 1 ) فتح البارى 10 : 310 .
( 2 ) از آيه 51 سوره احزاب .