بن ابى وقّاص نبود ، پس به هر دو سم داد و به دختر اشعث پيام فرستاد كه هرگاه امام حسن را زهر بدهى ، ترا به پسرم يزيد تزويج مىكنم . صد هزار درهم نيز با اين پيام كه به او فرستاد اين پول را به دو داد لكن بر پسرش تزويج نكرد « ( مقاتل الطالبين ص 29 . ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه 4 : 11 ، 17 ، از طريق مغيره و ابو بكر بن حفص از او اين واقعه را نقل كرده است ) .
« ابو الحسن مدائنى » مىنويسد : « وفات آن بزرگوار ، به سال 49 هجرى بود و چهل روز بيمار شدند و در 47 سالگى شهيد شدند . معاويه بدست جعدة دختر اشعث ، زن امام حسن عليه السّلام به آن بزرگوار زهر داد و به او گفت : هرگاه او را با سمّ بكشى ، صد هزار درهم مىدهم و يزيد را به همسرى تو انتخاب مىكنم .
امام كه در گذشت ، پول را به دو داد لكن شرط دوم را عمل نكرد و گفت : بيم آن دارم كه اين معامله را كه با پسر رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله كردى ، با پسر من انجام بدهى « ( شرح ابن ابى الحديد 4 : 4 ) .
« حصين بن منذر رقاشى » مىگفت : سوگند به خدا كه معاويه هيچيك از تعهداتى را كه بر امام حسن عليه السّلام داده بود انجام نداد ، حجر و يارانش را كشت ، با پسر خود يزيد بيعت كرد و امام حسن عليه السّلام را زهر داد « ( شرح ابن ابى الحديد 4 : 7 ) .
« ابو عمر » در استيعاب ( 1 : 141 ) به نقل از قتاده و ابو بكر بن حفص نقل مىكند : « حسن بن على مسموم شد . او را زنش كه دختر اشعث بن قيس بود ، مسموم كرد . گروهى ، ديگر برآنند كه اين كار را با دسيسهء معاويه انجام داد و پولهايى هم از او گرفت ، خدا مىداند » آنگاه صدر روايت مسعودى را نقل مىكند .
« سبط بن جوزى » در تذكره ص 121 مىنويسد : « دانشمندان سيره نويس از جمله ابن عبد البرّ نقل كردهاند كه آن بزرگوار را زنش جعده دختر اشعث بن قيس كندى مسموم كرد . و سدى نقل مىكند : يزيد بن معاويه ، او را به مسموم كردن امام تحريك كرد و گفت : ترا به زنى خود مىگيرم . پس او هم مسموم
الغدير ( فارسي ) — صفحة 15
مساهمون: جمعي از مترجمين
ص١٥