بدعت معاويه در مورد « ديات »
ضحاك در بحث از « ديات » از قول محمد بن اسحاق چنين ثبت كرده است :
« از زهرى پرسيدم و گفتم : راجع به ديهء افراد اقليتهاى مذهبى تحت حمايت مسلمانان بگو كه در دورهء پيامبر خدا ( ص ) چقدر بود چون در موردش اختلاف پيدا شده است . گفت : در ميان مشرق و مغرب كسى بهتر از من آن را نمىداند .
در دورهء پيامبر خدا ( ص ) و ابوبكر و عمر و عثمان هزار دينار بود تا معاويه آمد كه به خانوادهء كشته پانصد دينار مىداد و پانصد دينار ديگر را به خزانهء عمومى مىداد . » ( 1 ) يا به روايت بيهقى : « گفت : ديهء يهود و نصارى در دورهء پيامبر ( ص ) و ابوبكر و عمر و عثمان - رضى اللَّه عنهم - مثل ديهء مسلمان بود ، اما وقتى معاويه آمد نصف ديه را به خانوادهء كشته ميداد و نصف ديگر را به خزانهء عمومى مىريخت آنگاه افزود كه سپس عمر بن عبد العزيز دربارهء آن نصف حكم كرد آنچه را معاويه مقرر داشته بود الغا نمود » . ( 2 )
در كتاب « جوهر النقى » آمده است كه ابو داود با سند صحيح از ربيعة بن ابى عبد الرحمن چنين نقل كرده است كه ديهء افراد اقليتهاى مذهبى تحت حمايت مسلمانان ، در دورهء رسول خدا ( ص ) و ابوبكر و عمر و عثمان و قسمتى از اوائل خلافت معاويه ، به اندازهء ديهء مسلمانان بود ، بعدا معاويه گفت : اگر خانوادهء مقتول از كشته شدنش دچار زيان گشتهاند خزانهء مسلمانان هم دچار خسارت گشته است ، بنابراين نصف غرامت را به خزانهء مسلمانان بدهيد و نصف ديگر يعنى پانصد دينار را به خانوادهء او . مدتى بعد يكى از اهل ذمه كشته شد . معاويه گفت : اگر
هامش
( 1 ) ص 50 .
( 2 ) سنن 8 / 102 .