در تاريخ ابن كثير اين روايت از طريق صحيح از سفيان از حبيب از سعيد از ابن عباس آمده كه ابن عباس نام معاويه را برد و به شدت به او حمله كرد و گفت كه او شب عرفه اى لبيك اللهم لبيك گفت ، اما وقتى اطلاع يافت كه على شب عرفه لبيك مىگفته آن را ترك كرد . ( 1 ) ابن حزم در « المحلى » مىنويسد : « معاويه از اين كار منع مىكرد » ( 2 )
آن جماعت رويهء پيامبر ( ص ) را چنين مىدانند كه بايد تا به هنگام رمى جمره در عقبه به گفتن لبيك اللهم لبيك ادامه داد فقط اختلافشان در اين است كه تا ابتداى رمى جمره بايد چنين كرد يا تا انتهاى آن . اينك رواياتى كه در اين مورد دارند :
1 - فضل مىگويد : همراه پيامبر ( ص ) از عرفات به راه افتادم ، همچنان لبيك مىگفت تا رمى جمرهء عقبه ، و با پرتاب هر ريگى تكبير مىگفت و با پرتاب آخرين ريگ به گفتن لبيك پايان داد . يا به عبارت ديگرى : . . . همچنان لبيك اللهم لبيك مىگفت تا رسيد به جمره . ( 3 )
2 - جابر بن عبد اللَّه و اسامه و ابن عباس مىگويند : « پيامبر خدا ( ص ) پيوسته لبيك مىگفت و تا رمى جمرهء عقبه از گفتنش دست نمىكشيد » . ( 4 )
هامش
( 1 ) تاريخ ابن كثير 8 / 130 .
( 2 ) . 7 / 136 .
( 3 ) صحيح بخارى 3 / 109 + صحيح مسلم 4 / 71 + صحيح ترمذى 4 / 150 و مىگويد :
در اين مسأله از على و ابن مسعود و ابن عباس روايت هست + سنن نسائى 5 / 268 ، 275 ، 276 + سنن ابن ماجه 2 / 244 + سنن ابى داود 1 / 287 سنن دارمى 2 / 62 + سنن بيهقى 5 / 112 ، 119 + كتاب الأم 2 / 174 و مىگويد : ابن مسعود از پيامبر ( ص ) همين گونه روايت كرده است + مسند احمد 1 / 226 ، ابن خزيمه آن را ثبت كرده و مىگويد :
اين حديث صحيحى است كه ابهام موجود در روايات ديگر را شرح و بر طرف مىنمايد ( نيل الاوطار 5 / 55 ) و ترمذى مىگويد : اصحاب دانشمند پيامبر ( ص ) و ديگران بدين روايت عمل كردهاند .
( 4 ) رك : صحيح بخارى 3 / 114 + سنن ابن ماجه 2 / 244 + المحلى 7 / 136 + بدايع الصنايع 2 / 156 .