يا معاويه يا عمرو بن عاص ، اگر بگويد گمراه يا كافر بودهاند بايد اعدام شود و اگر دشنامى غير از اين بدهد از دشنامهائى كه مردم به يكديگر مىدهند بايد مجازات شديد شود » ( 1 ) ذهبى در كتاب « گناهان كبيره » مىگويد : « هر كه به يكى از اصحاب ايراد بگيرد يا دشنام دهد از دين خارج و از جرگهء مسلمانان بدر شده باشد ، زيرا كسى به آنان ايراد مىگيرد كه معتقد باشد بدكار بودهاند و نسبت به آنان كينه داشته باشد و منكر تمجيدهائى باشد كه در قرآن و حديث آمده است . همچنين به اين دليل كه اصحاب مطمئنترين وسيلهء دسترسى ما به احاديث و كردار پيامبرند و ايراد و عيب گرفتن به وسيله به منزلهء عيب گرفتن به اصل است و تحقير ناقل و راوى به مثابه مسخره كردن روايت و حديث است ، و اين معنى براى كسى كه بينديشد و از نفاق و زندقه و الحاد برى باشد آشكار است . براى درك اين حقيقت ، كافيست به فرمايشات پيامبر اكرم ( ص ) در اين زمينه توجه كنيم مثل اين فرمايش كه خدا مرا برگزيد و برايم اصحابى برگزيد كه بعضى را وزير و مددكار ساخت و انصار و داماد و خويشاوند . بنابراين هر كه به ايشان بد بگويد لعنت خدا و فرشتگان و مردم همگى بر او خواهد بود و در قيامت خدا عذر و شفيعش را نمىپذيرد . » ( 2 )
آن جماعت در مورد دشنام دادن به ابو بكر و عمر و عثمان داد و قال زيادى راه انداختهاند . محمد بن يوسف قرمانى مىگويد : از قاضى ابو يعلى دربارهء كسى كه به ابو بكر دشنام دهد سئوال شد . گفت : كافر است . سئوال شد : نماز ميت بر او مىتوان خواند ؟ گفت : نه . سئوال شد : چطور در حالى كه لا إله الا اللَّه مىگويد مىتوان چنين رفتارى با او كرد ؟ گفت : به نعش او دست نزنيد او را با چوب به غلتانيد و به گور در اندازيد و رويش را بپوشانيد ! » ( 3 ) جردانى مىگويد : « بيشتر علما گفتهاند : كسى كه به ابو بكر و عمر دشنام دهد كافر است » . ( 4 ) ابن تيميه در « الصارم المسلول » مىگويد : « ابراهيم نخعى مىگويد : گفته مىشد كه دشنام دادن به ابو بكر و عمر از گناهان
هامش
( 1 ) معين الحكام فيما يتردد بين الخصمين من الاحكام ، 187 .
( 2 ) « الكبائر » 333 و 235 .
( 3 ) الصارم المسلول 575 .
( 4 ) مصباح الظلام 2 / 23 .