خلافت اسلامى ) مثل نظام هراكليوسى ( امپراطورى رم شرقى ) يا نظام قيصرى ( امپراطورى رم غربى ) يا نظام شاهنشاهى ايران نيست كه حكومت را پسر از پدر به ارث ببرد » . ( 1 ) بعد از گرفتن آن رشوهء كلان ميان دو كار دشوار گرفتار شد ، يكى اين كه عقيدهء سابق خويش را در بارهء يزيد تغيير داده و رسوائى اين تغيير عقيده را بپذيرد و ديگرى مخالفت با يزيد و قبول عواقب آن مخصوصا پس از دريافت رشوه ! به همين جهت تا مدتى با يزيد مدارا نمود و بالاخره همانطور كه با پدرش - معاويه - بيعت كرده بود با آن موجود هرزه و پليد بيعت كرده و گفت : اگر خوب بود مايهء رضايت خواهد بود و اگر مايهء گرفتارى و ناراحتى بود شكيبائى و مدارا خواهيم كرد . ( 2 ) و براى رفع رسوائى تغيير عقيده اش اين بهانه را تراشيد كه تا به حال به خاطر وجود پدرش - معاويه - از بيعتش امتناع مىكردم و حالا چون آن مانع بر طرف گشت اقدام به بيعت كردم ! يزيد مىتوانست بهانهء او را براى تأخير بيعت اين طور رد و تخطئه نمايد كه پدرم بيعت را در عرض بيعتش نمىخواست تا بگوئى دو بيعت براى دو حاكم در آن واحد درست نيست ، بلكه بيعت ولايتعهدى مرا در طول بيعت خويش براى پس از خود مىخواست . لكن چون مقصود را حاصل مىديد به استدلال و بحث با وى نپرداخت !
چنين بود ماهيت بيعت يزيد و چگونگى انجامش در زمان معاويه . وقتى معاويه مرد ، جاه طلبان و پولپرستانى مثل پسر عمر دورش را گرفته با تهديد و تطميع از اين و آن برايش بيعت گرفتند ، و با تقرير بيعت آن تبهكار بىشرم و همكارى در راه گناه و تجاوز و انحراف - در حالى كه خدا مىفرمايد : در راه نيكى و پرهيزكارى همكارى كنيد نه بر سر گناهكارى و تجاوز - و فراهم ساختن اختلاف و تجزيهء امت و مخالفت با اصحاب صالح و تابعان نيكو سيرت سبب گشتند كه تخت سلطنت يزيد استوار گردد و به انجام نقشههاى شيطانى و جناياتش قادر آيد ، و بتواند سپاه مسلم بن عقبه را مجهز و اعزام دارد و خون و مال ساكنان مدينه و حرم پيامبر خدا ( ص ) را براى آنها حلال سازد و اجازه دهد به مدت سه روز هر كه را خواستند بكشند و
هامش
( 1 ) - لسان الميزان 6 / 294 .
( 2 ) - لسان الميزان 6 / 294 .