چه باعث شد كه عمر بن خطاب به ابن عباس بگويد : « به خدا قسم اى خاندان بنى عبد المطلب ! از ميان شما على براى تصدى اين كار ( يعنى خلافت ) شايسته تر از من و از ابو بكر بود . » ( 1 )
و چرا وقتى مجروح گشت گفت : « آن . . . » يعنى على بن ابيطالب ع ) اگر عهده دار خلافت شود مردم را به راه روشن خواهد برد . « عبد اللَّه بن عمر از او پرسيد : پس به چه سبب على را مقدم نمىدارى ؟ گفت : « مايل نيستم چه در زندگى و چه پس از مرگم او را به خلافت بگمارم » ؟ ! ( 2 )
چرا به اعضاى شوراى شش نفره گفت : « به خدا اگر آن . . . ( يعنى على بن ابيطالب ع ) را به حكومت بگمارند خلق را بر طريق حق ( يعنى قانون اسلام ) خواهد برد » . پرسيدند : اين را در حقش مىدانى و باز او را به جانشينى اختيار نمىنمائى ! ؟ گفت : « اگر جانشين تعيين نمايم كسى كه بهتر از من است ( يعنى ابو بكر ) تعيين جانشين كرده است ، و در صورتى كه بىجانشين بگذارم كسى كه بهتر از من است ( يعنى پيامبر ص ) جامعه را بىجانشين گذاشته است » ؟ ! ( 3 )
چرا عمر روزى كه زخم برداشت آرزو مىكرد سالم بن - معقل يكى از آزاد شدگان - زنده مىبود ، و مىگفت : « اگر سالم زنده مىبود تعيين خليفه را به شورا وا نمىگذاشتم » ( 4 ) ؟ ! يا به عبارت طبرى « . . . او را به خلافت مىگماشتم » يا به صورتى كه باقلانى نوشته : « . . . در تعيين خليفه به نظرى صائب مىرسيدم و در باره اش هيچ گونه شك و ترديدى برايم نمىبود » ؟ !
چرا مىگفت : « اگر يكى از آن دو نفر ، يعنى سالم آزاد شدهء ابو حذيفه و ابو عبيدهء جراح ، مىبودند و اين كار ( يعنى خلافت ) را به عهدهء يكى از ايشان
هامش
( 1 ) - رك : جلد يكم « غدير » .
( 2 ) - انساب الاشراف ، بلاذرى 5 / 16 + استيعاب ، شرح حال عمر 4 / 419 + فتح البارى 7 / 55 - شرح ابن ابى الحديد 3 / 170 .
( 3 ) - رياض النضرة 2 / 241 .
( 4 ) - التمهيد ، باقلانى 204 + طرح التثريب 1 / 49 + تاريخ طبرى 5 / 34 .