پيش از ايمان آوردنش و پس از آن بوجود وى استحكام و دوام يافته است ! پندارى او همان كسى نيست كه در جنگ « احد » فرماندهى مشركان را به عهده داشته است و غير از كسى است كه قبائل مشرك را بسيج و مسلح كرده و به جنگ پيامبر ( ص ) و مسلمانان كشانده و جنگ معروف و خطرناك « خندق » را به راه انداخته است يا به صداى بلند اين سرود جنگى را خواندن گرفته : « هبل » را برآور ! « هبل » را فرانشان ! و پيامبر ( ص ) رو به مسلمانان كرده كه جوابش را نمىدهيد ؟ مىپرسند :
اى پيامبر خدا ! جوابش را چه بدهيم ؟ مىفرمايد : بگوئيد : خدا برتر و فراتر است .
ابو سفيان مىگويد : ما « عزى » داريم و شما « عزى » نداريد . پيامبر ( ص ) مىفرمايد جوابش را نمىدهيد ؟ مىپرسند : جوابش را چه بدهيم ؟ مىفرمايد : بگوئيد : مولاى ما خداى يگانه است و شما مولائى نداريد ( 1 ) .
گوئى اين همان ابو سفيانى نيست كه از سران و پيشوايان كفار است و آيهء « با پيشوايان كفر بجنگيد ، زيرا با ايشان پيمان بسته نمىشود مگر دست باز كشند » ( 2 ) درباره شان نازل گشته است ( 3 ) . يا پندارى آن آيت كه مىفرمايد :
« كسانى كه كافر گشتهاند دارائيشان را صرف مىكنند تا راه خدا را بربندند » ( 4 ) به او اشاره ندارد . حال آنكه مىدانيم به موجب رواياتى كه ابن مردويه از طريق ابن عباس ، و عبد بن حميد و ابن جرير و ابو الشيخ از طريق مجاهد ، و همينها و ديگران از طريق سعيد بن جبير ، و ابن جبير ، و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابو الشيخ از طريق حكم بن عتيبه به ثبت رساندهاند كه : اين آيه در بارهء او نازل گشته است ( 5 )
هامش
( 1 ) - سيرهء ابن هشام 3 / 45 + تاريخ ابن عساكر 6 / 396 + عيون الاثر 2 / 18 + تفسير قرطبى 4 / 234 .
( 2 ) - توبه 12 .
( 3 ) - تفسير طبرى 10 / 262 + تاريخ ابن عساكر 6 / 393 + تفسير ابن جزى 2 / 71 + تفسير سيوطى ، تفسير خازن 2 / 218 + تفسير آلوسى 10 / 59 .
( 4 ) - انفال 36 .
( 5 ) - تفسير طبرى 9 / 159 + تاريخ ابن عساكر 6 / 393 + كشاف 2 / 13 + تفسير رازى 4 / 379 + تفسير ابن جزى 2 / 65 + تفسير ابن كثير 4 / 37 + تفسير خازن 2 / 192 + تفسير شوكانى 2 / 293 + تفسير آلوسى 9 / 204 .